حسين مير حيدر

57

معارف گياهى ( فارسى )

از ساير آلكالوئيدها ( مانند بلادونين « 1 » و . . . ) و همچنين بتا - متيل - اسكولتين « 2 » ( اسكوپولتين « 3 » و كريزاتروپيك اسيد « 4 » ) و مقدار كمى از بازهاى فرّار و پيريدين و بالاخره ساير مواد از قبيل مواد رزينى و نشاسته و . . . وجود دارد [ G . I . M . P ] . در گزارش بررسىهاى ديگرى آمده است كه مقدار كلى آلكالوئيد گياه در ارتباط با مراحل رشد گياه متغير است . در دوران گل‌دهى كم است و در دورانى كه ميوه‌ها سبز و نارس هستند حد اكثر مقدار آلكالوئيد وجود دارد . مقدار آلكالوئيدهاى موجود در برگ با فاصلهء بين بوته‌هاى گياه در مزرعه ارتباط دارد . در مواردى كه اين فاصله 30 سانتىمتر باشد 21 درصد بيشتر در برگها آلكالوئيد توليد مىشود تا زمانى كه بدون فاصله و يا با فاصلهء كم كاشته شده باشد . آزمايش ديگرى نشان مىدهد كه آلكالوئيد جديدى به نام كوسكوهيگرين « 5 » در آن مشخص شده است . از جوانه يا تخم در حال جوانه زدن و نهالهاى كوچك گياه يك آلكالوئيدى به نام بلاردين گرفته شده است در اين مرحله از رشد گياه ، ساير آلكالوئيدهاى معمولى در گياه وجود ندارد [ S . G . I . M . P ] . خواص - كاربرد در خانوادهء گياهان سولاناسه تعداد زيادى گياه هستند و تعدادى از آنها در طب گياهى به عنوان دارو استعمال مىشوند . برخى از آنها به شدت سمّى و مخدّر هستند ، نظير بلّادون ، تاتوره بنگ ( شاهدانه ) ، تنباكو ، مهرگياه يا لفّاح و بعضى از آنها سمّى نيستند ولى همگى مخدّر هستند ، مانند عروسك پس پرده ، ياسمن برى يا تاج‌ريزى پيچ و . . . سرانجام تعدادى از آنها از سبزيجات خوراكى هستند مانند تاج‌ريزى ، سيب‌زمينى ، بادنجان ، گوجه‌فرنگى و . . . كه آنها نيز به‌هرحال داراى مقدارى از انواع سموم مخدّر مىباشند و بايد در خوردن آنها دقتهاى لازم را انجام داد ، مثلا از نظر رسيده بودن و يا در مورد بادنجان علاوه بر رسيده بودن ميوه بايد قبل از طبخ آن قطعه‌قطعه كرد و نمك پاشيد و مدتى گذاشت كه آب سياه محتوى آلكالوئيد

--> ( 1 ) . Belladonnine ( 2 ) . B - Methylaesculetin ( 3 ) . Scopoletin ( 4 ) . Chrysatropic acid ( 5 ) . Cuscohygrine