حسين مير حيدر
40
معارف گياهى ( فارسى )
دارد . تكثير آن از طريق كاشت بذر آن در پاييز يا در بهار ممكن مىباشد . بهطور خودرو در مناطق مختلف اروپا و آسياى خاور دور در ايران مىرويد . در ايران در دامنههاى البرز ، اطراف تهران ، اطراف شميران ، مناطق مركزى ايران ، اصفهان و آذربايجان ، جنگلهاى حسن بيگلو و در مناطق شمالى ايران در رودبار كوشك بخصوص زير درختان زيتون بهطور خودرو مىرويد . تركيبات شيميايى از نظر تركيبات شيميايى در گياه كاكنج يك مادهء تلخ و يك آلكالوئيد مشخص شده است . ميوهء آن داراى مقدار زيادى ويتامين C ( بيش از آب ليمو ) و كمى قند و مقدارى سيترون ( اسيد سيتريك ) مىباشد . در برگهاى آن يك مادهء تلخ به نام فيزالين « 1 » وجود دارد . معمولا از نظر خواص دارويى ميوه و برگهاى آن مورد توجه است . ميوهء آن در حالت تازه بودن شبيه گيلاس است ، وقتى كه خشك شود مانند عناب مىشود . از نظر طعم كمى ترش است و برگها و قسمت سبز بن ميوه تلخ است ، موقع مصرف بايد بن ميوه را جدا كرد . خواص - كاربرد در هندوستان از گياه كاكنج يا عروسك پس پرده به عنوان مدّر و ضد انگل معده و روده و براى رفع ناراحتىهاى مجارى ادرار و مثانه و در استعمال خارجى براى رفع ناراحتىهاى پوست مصرف مىشود . برگهاى آن مدّر است . در چين طبق آنچه كه در Pentsao كتاب معروف طب سنتى چين آمده است ، از سرشاخهها ، برگها ، ساقه ، و ريشهء آن به عنوان تببر كودكان استفاده مىشود . براى ميوهء آن خواص مدّر و نرمكنندهء سينه قايل هستند و از دانههاى داخل ميوه براى تسهيل زايمان استفاده مىشود . از برگها و يا از ميوهء سوختهء زغالشدهء آن كه با روغن مخلوط شده باشد ، روى جوش و كورك مىمالند . در شبه جزيرهء مالايا از گياه بهطور عمده به عنوان ضماد استفاده مىشود . در اسناد طب سنتى قديم ايران آمده است كه گونه جبلى يا كوهى كاكنج كه در ارتفاعات كوهستان مىرويد از نظر خواص بسيار
--> ( 1 ) . Physaline