حسين مير حيدر
26
معارف گياهى ( فارسى )
در مورد خواص آن معتقدند بازكنندهء مجارى و عروق است و اشتهاآور و مقوى و تونيك مىباشد . قابض و تلخ است . مسهل صفرا و زردآب و ساير اخلاط تلخ كه در معده جمع شده باشند ، مىباشد و با افتيمون و اسطوخودوس پاككننده شكم و مسهل سودا است و براى سردرد ، لقوه ، سستى اعضا ، رعشه ، صرع ، سكته ، كابوس ، سرگيجه ، ماليخوليا ، خوابآلودگى و بيمارىهاى چشم ، گوش ، دهان ، حلق ، معده ، كبد و دردهاى اعصاب مفيد است . آشاميدن دمكردهء آن يا عصارهء آن براى پاك كردن سينه از اخلاط و براى تقويت معده و كبد و طحال و رودهها و رحم و ركتوم و براى دفع كرمهاى روده و درد بواسير و مفاصل مفيد است و به علاوه براى رفع درد معده و آوردن اشتهاى طعام بسيار مؤثر است . اگر تا 10 روز هر روز صد گرم از آب دمكردهء آن را بياشامند براى آوردن اشتها كه زوال آن از سردى بوده باشد و همچنين براى معالجهء يرقان بسيار نافع است . خوردن دمكردهء آن به تنهايى و يا با عسل و يا با افتيمون براى طحال بسيار نافع است . ماليدن دمكردهء آن با سركه براى درد مفاصل حاد و اگر دمكردهء آن را با موم و روغن گل سرخ يا روغن حنا به صورت دمكرده يا به صورت ضماد بمالند ، براى رفع درد تهيگاه ، درد معدهء كهنه ، كبد ، بواسير ، شقاق ركتوم و درد ركتوم و سفتى رحم نافع است . شياف آن با موم براى اخراج انواع كرم از شكم و شياف آن با عسل در مهبل براى ازدياد ترشح عادت ماهيانه مفيد است . خوردن دمكردهء آن به تنهايى و يا با برنج و يا با عدس براى كشتن اقسام كرم معده و روده و همچنين به عنوان مسهل نافع است . ضماد آن يا آشاميدن 50 گرم دمكردهء آن براى گزيدگى عقرب نافع است . اگر با روغن زيتون مخلوط و به بدن بمالند مانع هجوم و گزيدن پشهها مىشود . گرد آن براى گريزانيدن حشرات مفيد است . افسنطين براى دهانهء معده مضّر است و ضرر مصرف عصارهء آن بيشتر از مصرف خود گياه است . و ايجاد سردرد مىكند ، از اين نظر سردمزاجان آن را بايد با انيسون و مصطكى و گرممزاجان با شربت انار بخورند . مقدار خوراك از جرم گياه 10 - 5 گرم و در دمكرده تا 10 گرم است . اگر بخواهند گياه را مستقلا به صورت گرد مصرف نمايند ، براى رفع قبوضت شديد آن توصيه مىشود كه با روغن بادام آن را چرب نمايند . مقدار خوراك از عصارهء آن تا 4 گرم است . در فرانسه معمول است 15 گرم گل و سرشاخههاى گلدار گياه را در نيم ليتر سركه سفيد ، مىريزند و يك شب آن را روى آتش ملايم با درجهء حرارت 30 درجه سانتىگراد ، مىخيسانند و سپس آن را صاف كرده و يك گيلاس قبل از غذاى ظهر مىخورند ، براى رفع سوءهاضمه و به عنوان