حسين مير حيدر
24
معارف گياهى ( فارسى )
Artemisia absinthium L . و نامهاى مترادف آن Absinthium vulgare Lam . و A . officinale Brot . مىباشد . شليمر نام علمى افسنطين كبير را Absinthium artemisia ذكر مىكند كه نامهاى محلى آن در تبريز « قورت اودى » و در شمال ايران « خاراگوش » مىباشد « 1 » . و اضافه مىنمايد كه اين گياه افسنطين كبير در طالش در ارتفاعات كوههاى آقولر و در گيلان بين رودبار و لاكه به فراوانى انتشار دارد و معتقد است كه مصرف افسنطين كبير را به عنوان داروى مؤثر ضد كرم روده و معده در ايران دكتر Dr Cormack ، طبيب مخصوص عباس ميرزا ( وليعهد ) ، آغاز كرد . مشخصات افسنطين كبير يا افسنطين بهطور كلى گياهى است علفى ، پايا و خيلى سازگار با شرايط نامساعد رويش . بلندى ساقه آن 1 - 5 / 0 متر و داراى شاخههاى متعدد خاكسترىرنگ است . برگهاى آن داراى بريدگىهاى خيلى عميق به رنگ سفيد نقرهاى ، پوشيده از تارهاى نازك كه در حقيقت غدههاى كوچكى هستند به شكل مو يا تار نازك ديده مىشوند . گلهاى آن زردرنگ كه در يك مجموعه كاپى تول مدوّر و كروى در تابستان ظاهر مىشوند . ميوهء آن خشك ، كوچك ، بدون كاكل است . از تمام اعضاى گياه بوى قوى و نافذى استشمام مىشود . برگهاى آن تلخ است . بوى آن طورى قوى است كه قطعات كوچك برگ و گل گياه اگر در گنجه لباس گذارده شود ، موجب گريز حشرات و بيد مىشود . افسنطين در مناطق مختلف اروپا ، آسيا و در كشورهاى ايران و هندوستان ( كشمير ) و روسيه ( سيبريه ) انتشار دارد . در ايران در مناطق شمال در كوههاى گيلان ، طالش ، آستارا ، عمارلو و همچنين در دامنههاى كمارتفاع البرز تا 2500 متر ارتفاع و در دماوند مىرويد . تكثير آن از طريق كاشت بذر آن و يا با تقسيم كردن گياه و كاشت آن در بهار انجام مىگيرد . دامهايى كه از اين گياه بخورند گوشت آنها يك مزهء نامطبوعى مىگيرد .
--> ( 1 ) . مطالعات دكتر Buhse در ايران .