حسين مير حيدر
71
معارف گياهى ( فارسى )
درخت شوولمگرى در كتب مختلف با نام « درخت شوولمگرى » و « شولمرگرا » آمده است . به فرانسوى و انگليسى Chaulmoogra ناميده مىشود . درختى است از خانوادهء آلوى هندى Flacourtiaceae بعضى از گياهشناسان آن را در Bixaceae مىگذارند چون گياهان اين دو خانواده خيلى به هم شبيه هستند . نام علمى آن Hydnocarpus kurzii ( King ) Warb . و مترادف آن Taraktogenos kurzii King مىباشد . به هندى نيز آن را شول موگرا نامند مشخصات درختى است به ارتفاع حدود 15 متر بومى جنگلهاى بنگلادش و شرق هندوستان . پوست تنهء درخت صاف و قهوهاى مايل به زرد است . برگهاى آن ساده بيضى باريك دراز نوك باريك به طول حدود 20 سانتيمتر و عرض حدود 7 سانتيمتر مىباشد . گلهاى نر و ماده جداگانه روى دو پايهء جداگانه هستند . ميوهء آن در ابعاد يك نارنج به رنگ حنايى روشن است كه داخل آن چندين دانه قرار دارد . دانهها در ابعاد 3 - 2 * 5 / 1 - 1 سانتيمتر با پوششى خشك و شكننده به رنگ خاكسترى تيره ، صاف ، مغز دانه داراى آلبومين حجيم به رنگ قهوهاى قرمز است . از اين دانهها در حدود 35 - 30 درصد روغن ثابت گرفته مىشود كه آن را در بازار دارويى به نام روغن شوولمگرى يا Huile de chaulmoogra