حسين مير حيدر
26
معارف گياهى ( فارسى )
سياه سرفه و انواع اسپاسمها اثر بسيار معالجى دارد . در موارد سرطان گلو از غرغرهء آن استفاده مىشود . مشخصات و محل رويش و نام علمى تعدادى از گونههاى مختلف شبدر كه در ايران مىرويد : 1 . شبدر قرمز : به فرانسوى Trefle rouge و به انگليسى Red clover و Purple clover و Meadow clover و Cowgrass گفته مىشود . نام علمى آن Trifolium pratense L . مىباشد . گياهى است چند ساله در مناطق معتدل دنيا و در مناطق نيمه حارّه مىرويد و كاشته مىشود . در شرايط مساعد ممكن است تا 7 - 6 سال نيز بماند ولى در آب و هواى گرم طول عمر آن كوتاه شده و به عنوان گياه دو ساله و يك ساله تلقى مىشود . بلندى گياه خيلى كم در حدود 15 - 10 سانتيمتر . برگهاى آن سبز مركب داراى سه برگچه و برگچهها بيضى كمى دراز . گل آذين آن به شكل تخم مرغ به طول 3 سانتيمتر و عرض 2 سانتيمتر كه مركب از گروهى از صدها گل كوچك قرمز يا ارغوانى است . اين شبدر در كوه چهار خاتون در غرب ، در تبريز و خوى و در كرمان انتشار دارد . واريتهء گل درشت آن نيز در غرب و شمال ايران و در منطقهء تهران مىرويد . 2 . شبدر سفيد : به فرانسوى Trefle blanc و به انگليسى . White clover نام علمى آن Trifolium repens L . مىباشد . گياهى است خزنده و گسترده روى زمين و چند ساله ، طول آن 30 - 10 سانتيمتر كه در محل گرههاى ساقهء خزندهء آن در تماس با خاك ريشه مىدهد . برگ آن مركب ، داراى سه برگچه ، برگچهها تخم مرغى و دندانهدار ارّهاى و داراى دمبرگ مىباشد ، گلهاى آن سفيد است . اين شبدر در دامنههاى البرز منطقه تهران ، در غرب در دامنههاى الوند ، در خوى ، اراك ، آستارا ، آذربايجان غربى ، آذربايجان شرقى در تبريز ، در اصفهان ، در كرمان كوه لالهزار ، در خراسان در قزوين ، بلوچستان و بندر گز مىرويد . در بلوچستان با نام محلى « شفتل » شناخته مىشود . 3 . : Trifolium ochroleucum Huds گياهى است چند ساله به بلندى 45 - 15 سانتيمتر كموبيش پوشيده از كرك ، برگها مركب ، داراى سه برگچهء سبز و تخم مرغى ، گلهاى آن زرد رنگ است . اين شبدر در بلوچستان مىرويد . 4 . . Trifolium arvense L . گياهى است يك ساله خيلى كوتاه به بلندى 40 - 50