حسين مير حيدر
22
معارف گياهى ( فارسى )
خواص - كاربرد شيشعان از نظر طبيعت طبق نظر حكماى طب سنتى گرم و خشك است . بهترين پوست آن پوستهاى ضخيم سنگين خوشبو و سرخ رنگ آن است كه در طعم آن تلخى و تندى باشد و از نظر خواص معتقدند كه محلل و قابض است و سردرد را رفع مىكند و بادها را تحليل مىبرد و رطوبتهاى غليظ را خشك مىنمايد . مقوى اعضا و رافع سستى اعضا و مثانه است و خروج جنين را تسهيل مىكند . اگر با دارچين خورده شود براى سرفه رطوبى كهنه و بواسير و رفع ترشح زياد اسپرم مفيد است . اگر 4 گرم دم كردهء آن با شكر خورده شود براى رفع درد معدهء سرد بسيار نافع است . همچنين اگر تنقيه شود . مزمزهء دم كردهء آن براى حفظ سلامت دندانها و با سركه براى رفع زخمها و جراحات بد دهان مفيد است و اگر آن را كوبيده و با سركه مخلوط نموده در دندان كه درد مىكند بگذارند درد دندان را تسكين مىدهد و براى رفع تعفن و چرك لثه مفيد است . اگر آن را نرم كوبيده با فتيلهاى آلوده كرده در بينى بگذارند براى رفع بدبويى بينى نافع است . خوردن دم كردهء آن قابض است و خونروى را قطع مىكند و اخلاط خونى سينه را بند مىآورد و اسهال را نيز بند مىآورد و شياف آن در مهبل براى سقط جنين و معالجهء سخت ادرار كردن و كمك به زايمان زنان مفيد است . مقدار خوراك آن تا 8 گرم است . جانشين آن از نظر خواص هم وزن آن آسارون و دو ثلث آن زرآوند و نصف آن درونج است . پوست شيشعان مضّر طحال و كبد است از اين نظر بايد با مصطكى خورده شود . روغن شكوفههاى آن را دهن القندول نامند و مانند روغن گل بنفشه و بادام گرفته مىشود و به جاى روغن بادام و روغن كنجد مصرف مىكنند . بسيار خوشبو است . اگر 15 گرم از آن را با سركه هويج بخورند براى تقويت دهانهء معده نافع است . تنقيهء آن مخلوط با داروهاى قابض براى بند آوردن اسهال رطوبى مفيد است . ماليدن آن براى فلج و امراض دماغى و اعصاب و باز كردن انسداد مجارى و تقويت پردههاى دماغ نافع است . روغن آن براى تقويت نيروى جنسى مفيد است و منعظ مىباشد . در اسپانيا از جوشاندهء پوست درختچه شيشعان براى كنترل زردى و يرقان مىخورند .