حسين مير حيدر

83

معارف گياهى ( فارسى )

آمبرتوليد « 1 » ، آمبرتول « 2 » ، پالمىتيك اسيد « 3 » ، فارنزول « 4 » [ هوپ و دراگن كونده ] و فورفورال « 5 » [ وان‌استىنيس - كروزمان ] مىباشد . خواص - كاربرد از گياه مشك‌دانه در سرتاسر مناطق خاور دور در طب سنتى استفاده مىشود و عملا تمام اعضاى گياه براى معالجه و درمان ناراحتىهاى مختلف به كار مىرود . در چين از گرد ريشهء آن ضمادى درست مىكنند كه براى جوش و كورك و تحليل ورمها مفيد است [ گروف و ديگران و تاناكا و اوداشيما ] . در شبه‌جزيرهء مالايا براى تهيهء ضماد از ريشه و برگ آن توأما استفاده مىشود [ بركيل ] . ضماد آن براى رفع التهاب مثانه [ گيملت و بركيل ] ، سردرد ، روماتيسم ، رگهاى واريسى و تب تجويز مىشود [ بركيل و هانيف ] . در فيليپين جوشاندهء ريشه و برگ گياه را براى معالجهء سوزاك و روماتيسم مىخورند [ سوريانو ] . تخم آن نيز در همه جا به كار مىرود و به عنوان تونيك ، مقوى معده و مدر ضد هيسترى و ضد اسپاسم و محرك مصرف مىشود [ گررو و كوئى زمبينگ ] . از دم‌كردهء گلهاى آن براى معالجهء خروج غير ارادى و غير موقع اسپرم استفاده مىشود [ فوكود ، كرووست و پتلو ] . در اندونزى از گرد تخم كوبيدهء آن مخلوط با گرد مناسب ديگرى براى معالجهء Prickly heat يا عرق‌سوز ( ورم اطراف غدد عرق كه با خارش پوست توأم است و معمولا در هواى گرم ايجاد مىشود ) به كار مىرود [ وان‌استىنيس - كروزمان ] . گياه مشك‌دانه داراى يك گونهء خاصى نيز مىباشد كه ريشهء آن غده‌اى است و در حقيقت يك تحت‌گونه‌اى از مشك‌دانهء يادشده است . نام علمى آن Abelmoschus moschatus ssp tuberosus Span . Borss . مىباشد و مترادف آن A . sagittifolius ( Kurz ) Merr . كه گياه‌شناس ديگرى آن را نامگذارى كرده است . در هندوچين ريشهء اين گياه براى معالجهء ترشحات زياد سوزاكى مهبل يا بلنورآ و براى ترشحات سفيدرنگ مهبل يا لوكورآ « 6 » به كار مىرود و

--> ( 1 ) . Ambrettolide ( 2 ) . Ambrettol ( 3 ) . Palmitic acid ( 4 ) . Farnesol ( 5 ) . Furfural ( 6 ) . Leucorrhea