حسين مير حيدر

66

معارف گياهى ( فارسى )

كه آب آن را جدا كرده قطران به دست مىآيد . قطران گياهى ماده‌اى است به رنگ قهوه‌اى مايل به سياه داراى حالت نيمه‌روان . اگر در ظرف شيشه‌اى قشر نازكى از آن ديده شود ، به رنگ قهوه‌اى مايل به قرمز شفاف است . قطران در مقابل هوا خشك شده و قشر خشك چسبنده‌اى ايجاد مىنمايد كه مصارف صنعتى وسيعى دارد . قطران گياهى به مقدار كم در آب حل مىشود و رنگ آن زرد روشن مىگردد . در الكل و اتر و اسانسها و قليايىها حل مىشود . تحت تأثير حرارت ابتدا نرم مىشود و سپس به صورت مايع درمىآيد . در حرارت 100 درجه با شعلهء قرمزرنگى مىسوزد . تركيبات شيميايى در قطران كاج به‌طور كلى مواد زير يافت مىشود : انواع كربورها و تعدادى اسيد از جمله اسيد استيك « 1 » و انواع فنولها و استون « 2 » و الكل متيليك . خواص - كاربرد از نظر دارويى قطرانهاى گياهى از روزگاران كهن مورد توجه حكماى طب سنتى بوده است . دانشمند و حكيم معروف رومى پلىنى قطران گياهى را با اصطلاح پيكس ليكيدا نام برده است ، تئوفراست آن را پيتا گفته و ديوسكوريدس آن را پيسااوريا نام برده است . سابقا قطران كاج به مقدار كم در استعمال داخلى در موارد آغاز بروز سل و در برونشيتهاى مزمن و براى رفع ناراحتىهاى آسكوربوتيك ناشى از كمبود ويتامين C بدن و ناراحتىهاى مزمن مثانه به كار برده مىشد و مفيد بوده است و در اين قبيل موارد بيشتر از آب قطران استفاده مىشده است ، ولى كاربرد وسيع آن در استعمال خارجى و موارد ناراحتىهاى جلدى و درمان اكزماى خشك و رفع شورهء سر بوده است و به عنوان مواد دافع عفونت و آنتىسپتيك مصرف مىشده است . تهيهء قطران صاف‌شده : قطران نباتى را به مقدار مورد نظر گرفته در ظرفى ريخته به

--> ( 1 ) . Acetic acid ( 2 ) . Acetone