حسين مير حيدر
47
معارف گياهى ( فارسى )
خواص - كاربرد الف ) قسط شيرين A . galanga اين قسط بومى هند است و تا فيليپين انتشار دارد و در ساير مناطق جنوب شرقى آسيا نيز كاشته مىشود . Heyne معتقد است كه دو رقم قسط شيرين وجود دارد و رقمى را كه رنگ ساقهء زيرزمينى آن قرمز است دارويى مىداند . در چين معمولا قسط شيرين را از نظر خواص جانشين قسط تلخ A . officinarum مىدانند . در هندوچين ساقهء زيرزمينى و ريشهء قسط شيرين را براى رفع سؤ هاضمه و در موارد كوليك و اسهال خونى مصرف مىكنند [ فوكود ] . به علاوه آن را در موارد سرطان معده بسيار مفيد مىدانند [ كروست و پتلو ] . دارويى براى معالجهء مسموميت حاصله از غذاى فاسد است . آن را در دهان مىجوند و جويدهء آن را از دهان بيرون آورده و روى سر يا بدن طفل كه مبتلا به تشنج است مىاندازند ، بسيار نافع است [ مىنات ] . خيس كردهء آن را در سركه براى قرمز كردن پوست به كار مىبرند تا حدى تاولآور نيز مىباشد . آن را با برنج پخته پس از تولد طفل براى تقويت به مادران مىخورانند [ ويدال ] . در شبهجزيرهء مالايا دمكردهء قسط را براى تقويت به مادران پس از تولد بچه مىدهند [ ريدلى ] . و يا آن را داخل روغن ماليدنى كرده و براى رفع التهاب و تاول پوست به موضع مىمالند [ بركيل ] . دمكرده يا جوشاندهء برگهاى گياه را براى پاك كردن ترشحات پس از تولد بچه به مادر تجويز مىكنند [ كلوپن برگ - و رستيق ] . به علاوه براى حمام ضد روماتيسم و به عنوان محرك به كار مىرود [ گررو و كويى زمبينگ ] . در اندونزى ساقهء زيرزمينى آسيا شدهء گياه را براى ناراحتىهاى طحال و بيمارى هرپس تجويز مىكنند [ هين ] . ب ) قسط تلخ A . officinarum ريشهء قسط تلخ در چين به عنوان گرم كننده و براى رفع سوءهاضمه به كار مىرود و براى معالجهء دلدرد و اسهال تجويز مىشود [ چونگ يائوچى ] . به علاوه به عنوان بزاقآور ، ضد تب نوبهاى و تونيك و مقوى مورد توجه است [ استوارت ] . استوارت معتقد است اين خواص را تخم آن نيز دارد و به علاوه معتقد است كه تخم آن براى معالجهء و با ، دنداندرد و بيمارىهاى ناشى از رطوبت و سرما نيز مفيد است . در هندوچين ساقهء زيرزمينى معطر گياه به عنوان محرك و از جويدن آن براى رفع دنداندرد و سردرد استفاده مىشود [ فوكود ] . از نظر حكماى طب سنتى ايرانى قسط از نظر طبيعت خيلى گرم و خشك است . نوع تلخ آن را گرمتر و خشكتر مىدانند ، به حدى كه تاولآور است و بيشتر در