حسين مير حيدر

31

معارف گياهى ( فارسى )

مىآيد كه در انتهاى آنها تعداد زيادى دانه‌هاى كروىشكل قرمزرنگ گوشتى قرار گرفته و در حفره‌هاى اطراف اين دانه‌هاى كروىشكل اسپرهاى كوچك قارچ و دانه‌هاى انگل در دوران گل كردن چاودار توليد مىگردد . اين اسپرها قادرند كه گلهاى جديد را آلوده كرده تخمدان آنها را فرا گرفته و مجددا سيكل توليد مثل قارچ را براى سال بعد كامل نمايند . ارجوت يا ارگوت عامل اصلى يك بيمارى قارچى خطرناك مشترك بين انسان و دام است و در موقعى كه دانهء چاودار آلوده و يا نان چاودار آلوده به اين قارچ خورده شود ، بيمارى ظاهر مىشود . در سال 1875 دانشمند معروف Tauret يك الكل متبلور و يك آلكالوئيد سمى بنام ارگوتين « 1 » كه عامل مؤثر و فعال ارگوت مىباشد از ارگوت جدا نمود و تجربياتش نشان مىدهد كه مصرف در حدود 5 - 3 ميلىگرم از ارگوتين ايجاد تهوع و آشفتگى شديد مىنمايد . بررسىهاى ديگرى وجود اسيدهايى نظير اسيد سكالونيك « 2 » ، املاح فسفات و قند مانيت « 3 » و مواد رنگى را در آن تأييد كرده است . خوردن ارگوت موجب افزايش خاصيت كشش و انبساط شريانى شده و باعث آهسته شدن نبض مىگردد . مصرف طولانى آرد آلوده به ارگوت ايجاد مسموميت و ناراحتى به نام ارگوتيسم « 4 » مىنمايد كه ابتدا با تشنج ظاهر مىشود و پس از آن به شكل قانقرايايى درمىآيد . با توضيح بيشتر ، عوارض بيمارى ارگونيسم كه در اثر خوردن آرد و نان تهيه شده از غلات بخصوص چاودار مبتلا به ارگوت در مدت طولانى ايجاد مىشود ، عبارت است از : در ابتداى امر به بيمار يك حالت مستى كه از هر جهت شبيه مستى از مشروبات الكلى است دست مىدهد كه داراى سرخوشى بدون خمارى است و پس از مدتى كه از اين حالت گذشت برخى خلجانها و ناراحتىها ظاهر مىگردد . بيمار ابتدا احساس تكان و ناراحتى در انگشتان دست و پا مىكند و اين حركات بتدريج به ساير اعضا منتقل مىشود و موجب سفت شدن انگشتان و مفاصل مىگردد به‌طورىكه انگشتان روى دست خم مىشوند و نمىتوان آنها را باز كرد مگر با فشار و زور زياد و

--> ( 1 ) . Ergotine ( 2 ) . Secalonic acid ( 3 ) . Mannite ( 4 ) . Ergotisme