حسين مير حيدر
24
معارف گياهى ( فارسى )
توأم با اخلاط خونى از ريه مىخورند . از ريشهء آن در مصارف داخلى براى معالجهء ناراحتىهاى زنانگى مصرف مىكنند [ هين ] . سيسبان از نظر طبيعت به عقيدهء حكماى طب سنتى ايرانى گرم و خشك است عدهاى آن را گرم و تر مىدانند از نظر خواص معتقدند : پوست درخت قابض است و تخم آن براى بند آوردن اسهال و قطع ترشحات مفرط عادت ماهيانه خورده مىشود ، شيرهء برگ آن به عنوان ضد انگل و كرمكش داده مىشود . مقدار خوراك آن تا 8 گرم است . در گرممزاجان خوردن آن ايجاد سردرد مىكند لذا بايد با گشنيز خورده شود . گونهء ديگرى از اين گياه كه نام علمى آن Sesbania grandiflora ( L . ) pers . و مترادفهاى آن : Agati coccinea Desv . و Agati grandiflora Desv . مىباشد ، در هندوستان در جلگههاى غرب شبهقارهء هند مىرويد ولى تا به حال در ايران شناسايى نشده است . به سبب خواص دارويى جالبى كه دارد در ساير مناطق حارهء دنيا كاشته مىشود كه در زير به شرح مشخصات و خواص آن مىپردازيم . تركيبات شيميايى در صمغى كه از پوست اين درخت گرفته مىشود دو مادهء عامل رنگى به نامهاى آگاتين « 1 » و زانتوآگاتين « 2 » يافت مىشود . و به علاوه داراى باسورين « 3 » و يك مادهء رزينى و تانن است [ سورناى ، پتلو ] . در تخم گياه حدود 70 درصد پروتئين يافت مىشود ، ولى فاقد يك يا چند اسيد آمينه است [ پتلو ] . در برگهاى آن يك ساپونين بىضرر وجود دارد [ بورسما و هين ] . در گلهاى آن مقدار متغيرى قند [ هين ] وجود دارد و منبع خوبى از ويتامين B است [ هرمانو و سپولودا ] . واناستىنيس - كروزمان « 4 » در يادداشتهاى خود آورده است كه در هندوستان از تمام اندام مختلفهء گياه براى معالجهء شبكورى استفاده مىشود ، با اين ترتيب داراى مقدار قابل ملاحظهاى ويتامين A نيز مىباشد .
--> ( 1 ) . Agathine ( 2 ) . Zanthoagathine ( 3 ) . Bassorine ( 4 ) . Steenis - Krusoman