حسين مير حيدر

14

معارف گياهى ( فارسى )

دوبه‌دو روى هم مىخوابند . ميوهء آن در پاييز مىرسد و از درخت مىريزد و در سال بعد صدها نهال شب‌خسب در اطراف درخت اصلى مىرويد . انشعابات شاخه‌ها چترى است . برگها مركب شانه‌اى ، گلهاى آن سفيد و صورتى يا سرخ است كه در تيرماه شكفته مىشود . شب‌خسب از درختان بومى آسيا و افريقاى گرم است و بومى جنگلهاى شمال ايران نيز مىباشد . معمولا در قسمت كم‌ارتفاع جلگه مىرويد و در آستارا تا 400 متر نيز ديده مىشود . اين درخت از آستارا و طالش تا لاهيجان و نور و مازندران تا نزديكى گرگان انتشار دارد . بلندى آن تا 20 متر هم مىرسد . تركيبات شيميايى از نظر تركيبات شيميايى در شب‌خسب ساپونين « 1 » مشخص شده است و داراى تانن مىباشد [ روا ] . خواص - كاربرد در كره : از پوست درخت به عنوان مقوى و تونيك و مسكن و آرام‌كننده استفاده مىشود [ ايشى دويا ] . در چين پوست ساقه و شاخه‌هاى درخت را در بهار و يا پاييز كنده و آماده مىكنند ، به‌اين‌ترتيب كه شاخه‌هاى كوچك را قطع كرده پوست آن را كنده و آن را پيچيده و در آفتاب خشك مىكنند ، داروى حاصل از آن كمى شيرين ، مسكن ، ضد درد و آرامبخش است و جريان گردش خون را تنظيم مىكند و معمولا براى رفع بىخوابى و سرطان ريه و استخوان شكسته يا دررفته و معالجهء بواسير نتايج خوبى دارد [ چونگ يائوچى ] . ساير خواص آن را محققان چنين ذكر كرده‌اند كه ، كرم‌كش و ضد كرم است [ چيو ] ، ترشح عرق را كم مىكند [ روا ] ، براى تسريع التيام زخم مفيد است [ استوارت ] ، در استعمال خارجى از عصارهء غليظ آن براى استخوانهاى از جا دررفته و شكسته و زخمها ، دملها و جوش استفاده مىشود [ كاريوته و كيمورا ، ليو و استوارت ] و گلهاى درخت تونيك و مقوى است و به هاضمه كمك مىكند [ روا ] .

--> ( 1 ) . Saponin