حسين مير حيدر
180
معارف گياهى ( فارسى )
مىتوان مصرف نمود . اشخاص گرممزاج بايد از خوردن حنظل پرهيز كنند ، زيرا براى آنها مضر است ، موجب دلپيچه مىشود ، عمل نمىكند و ناراحتى ، آشفتگى ، سردرد ، سرگيجه ، ناراحتى معده و مقعده مىآورد . ولى در سردمزاجان دهانهء عروق را باز مىكند و خون صالح جريان مىيابد . در موقع خوردن حنظل توصيه اين است كه تنها خورده نشود و هميشه با صمغ عربى و يا كتيرا و يا نشاسته خورده شود و يا با جمع آنها مصرف شود . صمغ عربى عمل شديد آن را ضعيف و تعديل مىكند و كتيرا كمك به تأثير متناسب آن مىنمايد . البته صمغ و كتيرا بايد خيلى نرم ساييده شود كه موجب دلپيچه و دلدرد نگردد . جانشين حنظل براى مسهل ، دانهء كرچك است . در هند : از ميوه و دانههاى آن به عنوان مسهل استفاده مىشود و از ريشهء آن نيز به عنوان مسهل و در موارد استسقا ، يرقان ، بيمارىهاى مجارى ادرار و روماتيسم مصرف مىشود . ناسازگارى : جمع بين قلياييات و املاح آهن با حنظل نبايد كرد . مقدار خوراك از گرد گوشت خشك حنظل از 1 - 2 / 0 گرم است كه با يك گرد بىاثر ديگر مخلوط و خورده شود و مقدار خوراك از عصارهء حنظل 3 / 0 - 1 / 0 گرم است ، بهطور حب . تهيهء گرد حنظل : گوشت حنظل را از پوست و تخم جدا كرده و در گرمخانه 40 درجهء سانتىگراد مىخشكانند و در هاون نرم ساييده و از الك داروسازى رد مىكنند . عصارهء الكلى حنظل : ساييدهء گوشت حنظل 1 واحد ، الكل 60 درجه 8 واحد ، مدت ده روز گوشت حنظل را در 6 واحد از الكل بخيسانند و با فشار صاف كنند و تفاله را با بقيهء الكل 3 روز بخيسانند و آن را هم با فشار صاف كنند و دو صافشده را مخلوط نموده با كاغذ صافى صاف نموده در حمام ماريه از طريق تقطير ، الكل آن را مىگيرند و در حد قوام عصارهء نرم تبخير بنمايند . مقدار خوراك از اين عصاره از 3 / 0 - 1 / 0 گرم است . تهيهء عصارهء آبى حنظل خشك : گوشت حنظل خشك و بىتخم 1 واحد ، آب صاف 6 واحد ، اينها را مخلوط كرده بگذارند كه مدت 3 روز حنظل خشك خيس بخورد ، پس از آن با فشار صاف كرده و تفاله را از كاغذ بگذرانند و صافشدهء آخرين را در حمام ماريه تا درجهء خشكى لازم تبخير نمايند . مقدار خوراك از 3 / 0 - 1 / 0 گرم است . دمكردهء حنظل : 5 گرم گوشت خشك حنظل را مدت 5 دقيقه در 500 گرم آب