حسين مير حيدر

151

معارف گياهى ( فارسى )

و اسيد پالميتيك مىباشد . رنگ آن سبز مايل به زرد و طعم آن تلخ و در حرارت 45 - 40 درجهء سانتىگراد ذوب مىشود . معمولا هر درختچه به‌طور متوسط 12 - 10 كيلوگرم ميوه مىدهد كه در حدود 3 كيلوگرم موم از آنها به دست مىآورند . گياه ديگرى است كه آن را نيز درخت موم گويند و از آن موم سفيد گرفته مىشود به انگليسى آن را Wax tree مىنامند . درختى است از خانوادهء Oleaceae و نام علمى آن Ligustrum lucidum Ait . مىباشد . اين درختچه بومى چين است و همچنين در اين كشور و ساير مناطق در سطح وسيعى كاشته مىشود . خواص - كاربرد در چين پوست درخت و برگهاى درخت موم سفيد را در آب خيسانده و آب آن را مىخورند كه براى افزايش تعريق بدن مؤثر است [ چئو ] . از جوشاندهء برگهاى آن در موارد سرماخوردگى و ورمها و سرگيجه و سردردها مصرف مىشود [ استوارت ] . معتقدند كه خاصيت تب‌بر ، ضد درد ، مسكن و خنك‌كننده دارد . ضماد برگها و پوست درخت را روى آبسه‌ها نيز مىاندازند [ هاو ] . از ميوه‌هاى آن كه تونيك است براى معالجهء خنازير و استسقا استفاده مىشود [ چيو و لوئى ] . در ميوه‌هاى گياه اولئانوليك اسيد يافت مىشود كه داروى تونيك قلب است و آثار مدر دارد و براى افزايش طول عمر مؤثر است [ چيو ] . موم سفيد اين درخت براى تسكين درد و ترميم و متصل كردن استخوانهاى شكسته نافع است ، ضمنا ضدعفونىكننده و نرم‌كنندهء سينه نيز مىباشد [ استوارت ] . توضيحى در مورد درخت موم سفيد : درخت موم سفيد هميشه سبز است و ناخزان و معمولا پس از اينكه گره‌هاى سفيد خوشه‌اى آن ظاهر شدند حشره‌اى در ابعاد شته يا شپش كه نام آن Coccus sinensis مىباشد ، روى شاخه‌هاى سبز درخت مىنشيند و از شيرهء درخت تغذيه كرده و ترشحاتى از بدن خود خارج مىسازد كه چسبناك است و به شاخه‌ها مىچسبد و كم‌كم به صورت موم سفيدى درآمده روى سطح شاخه‌ها جمع مىشود . پس از فصل گرما اين موم را از سطح شاخه‌ها تراشيده و برداشته آن را ذوب كرده و ناخالصى آن را خارج نموده ، به صورت موم سفيد قابل عرضه به بازار درمىآورند . زندگى اين حشره جالب است . در دوران جوانى كه رنگ بدن حشره سفيد است با مكيدن شيرهء