حسين مير حيدر

105

معارف گياهى ( فارسى )

كولا كولا به مغز دانه گونه‌هاى مختلف و متعدد و متنوع درختانى گفته مىشود كه درخت آن را به فرانسوى Kolatier و به انگليسى Kola و يا Cola گويند . گياهى است از خانوادهء Sterculiaceae و داراى ارقام و گونه‌هاى مختلفى است كه معروف‌ترين آنها در تجارت دارويى به شرح زير مىباشد : 1 . Cola nitida ( Vent . ) Schott Engl . كه مرغوبترين دانه را مىدهد ، داراى دانه‌هايى با مغز دولپه‌اى مىباشد . اين رقم انواع مختلفى دارد كه عبارت‌اند از Cola rubra رقمى كه دانه‌هاى آن قرمزرنگ است و ديگرى Cola alba رقمى كه دانه‌هاى آن سفيدرنگ است و سومى Cola mixta كه بعضى از دانه‌ها سفيد و بعضى قرمزرنگ است . حتى روى يك درخت لپه‌هاى داخل يك مغز نيز ممكن است دورنگ باشد . توضيح : برخى از مدارك گياه‌شناسى نام علمى اين گياه را چنين نيز مىنويسند Cola nitida ( Vent . ) A . Chevalier . 2 . گونه Cola acuminata ( pal . de Beauv . ) Schott et Engl . كه مغز دانهء آن بيش از دو لپه دارد و تا 6 لپه در هر مغز ديده مىشود . اين‌گونه را در كتب طب سنتى با نام عربى آن « جوز الزنج » نام مىبرند . مشخصات كولاها درختانى هستند با بلندى متوسط ، برگهاى پهن نوك‌تيز با بريدگىهاى