حسين مير حيدر
91
معارف گياهى ( فارسى )
43 / 0 - 41 / 0 درصد از انواع آلكالوئيدها داشته است . به علاوه در تورم ريشهء آن مقدارى مواد نشاستهاى و لعاب و كمى قند نيز وجود دارد و در گونهء C . speciosum دانشمندان شوروى يك آلكالوئيد جديدى به نام اسپسيوزين « 1 » يافتهاند [ S . G . I . M . P . ] . كولشىسين مادهء عامل موجود در پياز و دانهء گياه گل حسرت است . مادهاى است سمى به فرمول خام C 22 H 25 NO 6 ، آلكالوئيد كولشىسين در آب كم حل مىشود ولى در الكل به مقار زياد حل مىشود . آلكالوئيد كولشىسين از غدهء گياه استخراج و در موارد مختلف بيمارىها مستقيما و يا به صورت غدهء لهشدهء گياه مورد استفاده قرار مىگيرد . اگر غدهء گياه در آب جوش كاملا جوشانده شود و پس از آن در حرارت 15 درجهء سانتىگراد و بيشتر خشك شود مقدار آلكالوئيد كولشىسين كاهش مىيابد . خواص - كاربرد در هند از غدهء گياه به مقدار محدود در استعمال داخلى به عنوان بادشكن ، مسهل ، افزايش دهندهء نيروى جنسى ، نيروبخش و براى معالجهء نقرس و روماتيسم و در موارد بيمارىهاى كبد و طحال و در استعمال خارجى از ضماد آن براى كاهش التهاب و درد استفاده مىشود . از خود گياه يعنى از اعضاى هوايى گياه به عنوان جانشين گونهء C . autumnale استفاده مىشود . در كتب طب سنتى اظهار عقيده مىشود كه غدهء گل حسرت سه نوع است : نوع اول رنگ پوست خارجى غده و همچنين رنگ مغز غدهء گياه هر دو سفيد است و طعم آن شيرين است . نوع دوم رنگ پوست خارجى غده يا پياز گياه و همچنين رنگ مغز آن زرد تيره يا سرخ است . در نوع سوم رنگ پوست خارجى غده و رنگ مغز آن هر دو سياه و طعم آن تلخ است . از نظر استعمال داخلى فقط نوع اول يعنى نوع سفيد توصيه مىشود و دو نوع ديگر را به هيچ وجه براى استعمال داخلى توصيه نمىنمايند زيرا سمى است و مهلك مىباشند و فقط در موارد بيمارىها در استعمال خارجى اجازهء استفاده از آنها داده مىشود . در مورد نوع سوم بخصوص حتى براى استعمال خارجى نيز تجويز نمىنمايند چون سمى بودن آن به قدرى است كه از راه خراشهاى احتمالى پوست نيز اگر وارد
--> ( 1 ) . Speciosine