حسين مير حيدر
23
معارف گياهى ( فارسى )
در آن كه مولد HCN است ، سمّى مىباشد ، مصرف داخلى و اصولا مصرف آن بايد با كمال احتياط صورت گيرد . به علاوه تونيك اعصاب است و در موارد عقربزدگى مفيد مىباشد . از نظر طبيعت طبق نظر حكماى طب سنتى گيلاس و آلوبالو و يا بهطور كلى طبق اصطلاح آنها قراصيا ، وقتى كه ميوهء خام است كمى سرد و خشك و قابض و همينكه نيمرس و سرخ و ترش شد ، بيشتر سرد و خشك ولى وقتى كه كاملا رسيد و شيرين و آبدار و قرمز تيره يا سياهرنگ شد گرم و تر است . در مورد خواص آن معتقدند كه گيلاس براى رفع خشونت حلق و ريه مفيد است ولى چون معده را ضعيف و غذا را ترش مىنمايد و مانع هضم سريع غذا مىشود ، توصيه اين است كه بعد از غذا خورده نشود و اگر بىدرنگ بعد از غذا خورده مىشود براى رفع عوارض آن بايد از جوشانده يا دمكردهء گياهان گرم و مقوى براى كمك به تسريع هضم غذا استفاده نمود . گيلاس تازه ملين است . آلوبالو عطش را تسكين مىدهد ، حدت و حرارت خون و صفرا و آشفتگى ، دلبههمخوردگى ، قى صفراوى و اسهال را تسكين مىدهد . مقوى معده و كبد گرم است . قابض است و نيروى قابضهء خشك آن بيشتر از تازهء آن است . اگر مغز هستهء آن را كوبيده عصاره گرفته و با 1 / 0 وزن آن رازيانه بخورند براى خرد كردن سنگ كليه و مثانه و التيام قرحههاى مجراى بول و سوزش مجراى بول نافع است . قاعدهآور مىباشد . دمكرده يا جوشاندهء دم گيلاس و آلوبالو مدرّ است و بايد دم گيلاس يا آلبالو را قبلا در آب سرد مدت 15 - 10 ساعت خيسانده و بعد جوشاندهء 30 در هزار آن را تهيه و پس از صاف كردن به عنوان مدر مصرف نمود . شربت آلوبالو و گيلاس براى كاهش تب و براى مبتلايان به ناراحتىهاى كبدى و ورمهاى مزمن روده و معده و كليه تجويز مىشود . از دمكردهء پوست درخت آلوبالو به عنوان قابض و تببر استفاده مىشود . صمغ قراصيا درختان گيلاس و آلوبالو اغلب صمغى از خود بيرون مىدهند كه به فارسى « انگوم » ، « جدو » ، « زدو » ، « ازدو » و « صمغ فارسى » گويند و به فرانسوى Gomme notras ناميده مىشود . اغلب درختان خانواده Rosaceae نظير هلو ، زردآلو ، گوجه ، آلو و . . . نيز از اين نوع صمغ ترشح مىكنند ، رنگ آن زرد تيره و از نظر شيميايى