حسين مير حيدر
97
معارف گياهى ( فارسى )
آب دمكردهء برگها براى رفع تورم چشم مفيد است [ هو ] . ضمنا خوردن دمكردهء برگ و سرشاخههاى جوان آن صافكنندهء خون و خونساز است . ميوهء توت سفيد براى تمام مواردى كه پوست ريشهء آن به كار مىرود با همان خواص مصرف مىشود به علاوه ضد مسموميت مىباشد [ استوارت * ] و براى معالجهء روماتيسم نيز به كار مىرود [ ايشىدويا ] . سرشاخههاى جوان ، ساقههاى جوان ، ميوه و پوست ريشهء توت ، همهء آنها مقوى و تونيك و نيروبخش و مدر و براى نرم كردن سينه ، رفع سرفه ، آسم ، عوارض سل و ساير ناراحتىهاى سينهاى و استسقا و روماتيسم مفيد مىباشند و برگهاى آن خونساز و تصفيهكنندهء خون و خنككننده و محلل است . ميوهء آن تشنگى را رفع مىكند و نيروبخش است . توت سفيد و شيرين يا بهطور كلى توت شيرين از نظر طبيعت طبق نظر حكماى طب سنتى گرم و تر است و خواص آن : خونساز است و دماغ را تر و تازه مىكند و گرفتگىها را باز مىكند . براى كبد خوب است . چاق مىكند و براى تقويت نيروى جنسى مفيد مىباشد . مدر است و ملين طبع و براى آبله و سرخجه نافع است . طبق نظر شيخ الرئيس ابو على سينا با اين همه خواص در سردمزاجان ، خون را فاسد مىكند و ايجاد سردرد مىنمايد و معده را مختل مىسازد از اين نظر سردمزاجان بايد سكنجبين ترش با آن بخورند . تركيبات شيميايى شاهتوت در شيرهء ميوهء كمى نارس شاهتوت 3 - 2 درصد سيتريك اسيد وجود دارد . در ميوهء رسيدهء آن در حدود 12 درصد مواد قندى و در برخى ارقام خيلى شيرين تا 20 درصد قند و كمى صمغ و مقدار جزئى ماليك اسيد و مقدار قابل ملاحظهاى مواد چرب وجود دارد . خواص - كاربرد شاهتوت شاهتوت از نظر طبيعت طبق نظر حكماى طب سنتى سرد و خشك است و قابض و شاهتوت خشك از نظر خواص جانشين سماق مىباشد . لطيفكننده و بازكنندهء گرفتگىهاست . حدت خون را تسكين مىدهد و عوارض صفرا را از بين مىبرد و ورمهاى گرم حلق و حنجره را رفع مىكند و تحليل مىبرد و عطش را فرومىنشاند و اشتها را بيدار مىكند . غرغرهء با آب يا رب آن براى