حسين مير حيدر
90
معارف گياهى ( فارسى )
2 . Rubus caesius L . : به تمشك كبود معروف است ، به فرانسوى Ronce bleue گويند و تقريبا در تمام مناطق شمال ايران و شمال غرب و غرب ايران و در منطقهء اطراف تهران و در الوند و اشترانكوه مىرويد . نام محلى آن در الوند و اشترانكوه « تودر » مىباشد . گياهى است پايا داراى ساقههاى استوانهاى با شاخههاى متعدد پوشيده از سوزنكهاى نازك خزنده و خاردار . برگها سبز تقريبا بدون دمبرگ مشتمل بر 5 برگچه تخممرغى ، بعضى از آنها داراى غده و برخى بدون غده است . روى برگها داراى موهاى ريز و پشت برگها كركهاى نمدى سفيد . گلها سفيد و ميوهء آن شبيه شاهتوت به رنگ آبى سير است . 3 . Rubus fruticosus : از گونههاى معروف است ، به فرانسوى Ronce frutescente و Ronce commune و به انگليسى Common black berry يا Common bramble گفته مىشود . گياهى است چندساله و به كمك تيغهاى قوى و زيادى كه روى ساقه و شاخهها دارد به گياهان مجاور خود بند شده و از آنها بالا مىرود . گلها سفيد ، ساقهها پنجوجهى ، برگها سبز داراى 5 برگچه بيضى دندانهدار و ناصاف . ميوهء آن سياه براق . اين گياه در پرچينهاى كنار مزارع مناطق جنگلى بوفور مىرويد . در اروپا و هندوستان فراوان است ، در ايران تا به حال ديده نشده است ، ولى از نظر خواص دارويى شبيه گونهء Saxatilis است كه در ايران مىرويد . تركيبات شيميايى از نظر تركيبات شيميايى در تمشك گونهء R . fruticosus كه مورد تجزيه قرار گرفته در برگهاى آن وجود لاكتيك اسيد « 1 » ، سوكسىنيك اسيد ، ماليك اسيد ، اكساليك اسيد ، تانن و مواد آلبومىنئيدى تأييد شده است . در ميوههاى تمشك سيانيدين - مونوگلوكوزيد « 2 » يافت مىشود [ G . I . M . P ] . در گزارش فنى و علمى ديگرى آمده است كه در هريك صد گرم از قسمت خوردنى ميوهء انواع مختلف تمشك بهطور متوسط مواد زير وجود دارد : آب 5 / 84 گرم ، پروتئين 2 / 1 گرم ، چربى 9 / 0 گرم ، هيدراتهاى كربن 9 گرم ، خاكستر 5 / 0 گرم ، كلسيم 32 ميلىگرم ، فسفر 19 ميلىگرم ، آهن 9 / 0 ميلىگرم ،
--> ( 1 ) . Lactic acid ( 2 ) . Cyanidin monoglucoside