حسين مير حيدر
59
معارف گياهى ( فارسى )
كاشت كه در اين صورت حصول برگ آن به تأخير مىافتد و اگر منظور برداشت دانهء آن است معمولا در شهريور كاشته مىشود كه گياه دورهء سرماى زمستان را ديده و ظرف بهار و تابستان سال بعد به بذر بنشيند و ثمر آن برداشت شود . در مناطق خيلى سرد در زمستان به برگ آن لطمه وارد مىشود . مزرعه بايد شخم عميق خورده و خوب كود داده شود . بذر را روى خطوطى به فاصله 60 - 50 سانتىمتر و در عمق 1 سانتىمتر مىكارند . فاصلهء بوتهها روى خطوط بعدا بايد با تنك كردن به 30 - 20 سانتىمتر برسد . جعفرى معمولا در سال دوم بذر مىدهد . محصول زمستانى برگ جعفرى چون خيلى كم كاشته مىشود ، بسيار طرف توجه است . بذر جعفرى خيلى سخت است و به اين علت در شروع كاشت خيلى دير جوانه مىزند شايد تا 20 روز طول بكشد بنابراين معمول است قبل از كاشت به منظور تسريع در جوانه زدن بذر را براى مدت 24 ساعت در آب خيس مىكنند و پس از آن از آب بيرون آورده پهن مىكنند كه بادى بخورد و رطوبت سطحى آن برود كه پخش آن براى كاشت ممكن شود و آن را مىكارند . در بعضى كشورها تخم جعفرى را در اوايل بهار در خزانه مىكارند و پس از 6 هفته نهالهاى جوان كه چندبرگه شدهاند در مزرعه اصلى روى خطوطى به فاصلهء 40 - 30 سانتىمتر و فاصلهء بوتهها روى خطوط 15 - 10 سانتىمتر مىكارند به اين ترتيب در حدود 6 كيلوگرم بذر براى هر هكتار كافى خواهد بود . جعفرى در اغلب مناطق دنيا كاشته مىشود . در ايران نيز عملا در تمام مناطق كشور مىكارند . در شاهرود نيز بهطور خودرو مىرويد . تركيبات شيميايى برگ جعفرى و تخم جعفرى هر دو داراى اسانس مىباشند كه از طريق تقطير با بخار گرفته مىشود . اسانس برگ جعفرى اسانس بسيار مطبوع و معطر است و در مواردى كه منظور استفاده از عطر جعفرى براى غذاها مىباشد به كار مىرود ولى اسانس تخم آن كمى بوى تلخ دارد و با اسانس برگ جعفرى كمى متفاوت است . متأسفانه اسانس برگ جعفرى كه خيلى مرغوب و مورد توجه است ، خيلى كم است و در حدود 25 / 0 - 06 / 0 درصد برگ مىباشد به همين دليل گران است ولى اسانس تخم جعفرى كه زياد مرغوب نيست و كمى بوى تلخى دارد مقدارش زياد و از 3 - 2 درصد تخم را تشكيل مىدهد و معمولا در بازار تجارت غذايى از آن در