حسين مير حيدر
45
معارف گياهى ( فارسى )
و به انگليسى Bitter dock گفته مىشود . گياهى است از خانوادهء Polygonaceae جنس Rumex نام علمى آن Rumex obtusifolius L . و مترادف آن Rumes syriacus Meisn . DC . مىباشد . اين گياه در ايران در اطراف تهران ، كنار چشمههاى دربند ، گچسر ، كرج در شمال ايران و در مناطق مركزى در قم و در آذربايجان بهطور خودرو مىرويد . مشخصات پاسيانسها يعنى 3 گونه فوق الذكر عموما از ترشكهاى برگ شيرين هستند و همه آنها داراى ريشههاى عمودى كمى ضخيم در حد ضخامت يك انگشت و يا كمى بيشتر و درازاى 40 - 15 سانتىمتر ، عموما تلخ و تونيك و مقوى و ملين هستند . بلندى ساقه آنها 2 - 5 / 1 متر عموما علفى چند ساله برگهاى آنها دراز ، تخممرغى ، نوكتيز و موجدار هستند . گلها به رنگ سبز مايل به قرمز بهطور گروهى در امتداد قسمت فوقانى شاخه گلدهنده ظاهر مىشود . معمولا در نقاط سايهدار در جنگلها و زير سايهء درختان و در دشتها و گودالها و گونهء پاسيانس كبيريا Rumex Patientia در كنار جريانهاى آب و نقاط بسيار مرطوب مىرويد . تركيبات شيميايى از نظر تركيبات شيميايى در ريشه گونه Rumex Crispus مقدارى املاح آهن و امودين « 1 » و كريزوفانيك اسيد و اسانس روغنى فرار وجود دارد . خواص - كاربرد از نظر طبيعت طبق نظر حكماى طب سنتى بهطور كلى سرد و خشك هستند . خوردن آب گياه و خوردن برگ پختهء آنكه خيلى شبيه برگ چغندر است براى ناراحتىهاى معدهء صفراوى و رفع يبوست مفيد است . ريشهء آن قوىتر از ريشهء ترشكهاى برگ ترش است . خوردن گرد ريشهء آن با نبات براى سرفه نافع است و ضماد آن براى درد مفاصل و كوفتگى اعضا و نقرس حاد مفيد مىباشد . حماض مائى كه نام علمى آن ( Rumex Patientia ) است ، برگ آن شبيه برگ كاسنى و ريشهء آن شبيه چغندر و باريكتر ، تخم آن سياه كمى مايل به سرخ است ، براى خفقان و آشفتگى و بههمخوردگى حال نافع است . ضماد آن براى جرب و زخمهاى بد و
--> ( 1 ) . Emodin