حسين مير حيدر
29
معارف گياهى ( فارسى )
دانشمندان دندانپزشكى هاروارد و همچنين موسسهء ملى سرطان نيز در تحقيقات به آثار مشابهى در مورد خواص ضد سرطانى پياز رسيدهاند . دو گونه ديگر از جنس Allium به عنوان سبزى خوردنى و يا نوعى ادويه تازه مصرف مىشود كه در زير بهطور مختصر شرح داده مىشود . 1 . پيازچه : به فرانسوى Cive و Civette و Ciboulette و به انگليسى Chive گويند گياهى است چندساله از خانوادهء Liliaceae نام علمى آن Allium Schoenoprasum L . و نوع ديگرى از آن Allium Fistulosum L . است كه به فرانسوى Ciboule ناميده مىشود . خواص پيازچه شبيه پياز است . 2 . موسير : به فارسى « سير كوهى » نيز مىگويند در كتب طب سنتى « ثوم جبلى » آمده است طعم آن كمى تلخ است به همين جهت آن را « تلخ پياز » هم مىگويند [ مخزن ] در برخى مدارك طب سنتى « اسقورديون » هم آورده شده است . به فرانسوى Echalo te و به انگليسى Shallot و ascalonian garlic و Scallion گفته مىشود . گياهى است از خانوادهء Liliaceae نام علمى آن Allium ascalonicum L . است . خواص آن شبيه پياز و سير است . جوشاندهء 150 گرم پياز يا موسير در يك ليتر آب عسل به عنوان جوشاندهء مدر مصرف مىشود و در مواردى كه دفع ادرار با مشكل مواجه است بسيار اثر مفيد دارد . در هندوستان موسير را به عنوان افزايش دهندهء نيروى جنسى تجويز مىكنند و قطرهء آن را براى تسكين درد گوش مصرف مىكنند . در فرهنگ مخزن الادويه موسير را به فارسى « بصل الزيز » نيز گفته است ولى در ساير مدارك طب سنتى بصل الزيز را نامى براى Muscari Comosum يا زاغك و موسير ذكر مىكنند ، ولى اكثريت مدارك معتبر موسير را نام فارسى براى Echalote و A . Ascalonicum مىدانند . مختصرى از سوابق تاريخى شناخت و مصرف سير و پياز سير و پياز از قديمىترين گياهانى است كه بشر شناخته و مصرف مىكرده است و در مصر و چين شايد قرنها قبل از ثبت تاريخ نيز كاشته مىشده است . تعداد زيادى نمونههاى سير در قبر توتان خامن Tutankhamen در مصر يافت شده است كه از آثار تاريخى 1358 قبل از ميلاد مسيح مىباشد . قوم اسرائيل در زمانى كه از مصر به ارض موعود كوچ مىكردند از دورى و در اختيار نداشتن تعدادى از ميوهها و سبزىها از جمله سير شكوه داشتند و در تورات