حسين مير حيدر

مقدمه 20

معارف گياهى ( فارسى )

سنگ يا ريشهء چينى و نظاير آن نيز در اين كتابها آورده شده است لذا اين كتابها منحصر به گياهان شفابخش كه منحصرا در ايران مىرويند نيست و تعداد بيشترى از گياهان دارويى معروف را كه به‌هرحال دسترسى به آنها براى مردم امكان دارد و يا در حال حاضر در بازار ايران وجود دارند را نيز در بر مىگيرد . در اين گروه گياهانى كه در عين داشتن خواص دارويى از نظر سمّى و خطرناك بودن مصرف خارج از اندازه ، شناخت آنها لازم است نظير عشر Calotropis gigantea و يا مرگ ماهى يا درخت استريكنين و يا باقلاى سنت اينياك و يا گياهان معروفى كه از آنها سمهاى مشهور كورار تهيه مىشود ، همه و همه در اين كتاب آمده است . 5 . در نقل خواص و كاربرد دارويى و طبى گياهان چون هدف اصلى آگاهى از نظريات حكماى معروف طب سنتى است ، لذا آن نظريات طبق آنچه كه در اسناد و مدارك كهن شرقى و غربى آمده است با برگردانيدن عبارات به فارسى مصطلح ساده و سليس امروزى در اين كتاب آورده شده و در مورد تركيبات شيميايى و مواد عامل نيز حتى الامكان انواع مطالعات و گزارشهاى بررسيهاى شيميايى كه در اسناد مختلف معتبر موجود است ، با ذكر منبع بيان شده است تا براى پزشكان و داروسازان و داروشناسان دانشمند و محقق امكان مطالعه و تحقيق از نظر انطباق مواد مؤثر هر گياه با خواصى كه براى آن عنوان شده ، فراهم باشد . 6 . مقدار خوراك داروها معمولا از دو منبع منشأ مىگيرد يكى از كدكس‌هاى دارويى است و ديگر اظهارنظرهايى كه در كتب طب سنتى كهن با واحدهاى اوزان قديم ايران شده است كه آنها همه به اوزان امروزى تبديل شده‌اند . معمولا حكماى طب سنتى مقدار خوراك گياهان يا مواد مؤثر آنها را كمى بالاتر از معمول فعلى دنيا مىگرفته‌اند . 7 . استخراج از كتب طب سنتى كهن ايرانى به نحوى كه نتيجهء دقيق و قابل اعتبارى به دست آيد كار دشوارى است ، زيرا ضمن نقل مطالب و چاپ و انتشار آنها اشتباهات زيادى در اين كتب ايجاد شده كه بايد با تطبيق و تحقيق و ريشه‌يابى در اسناد مختلفه معتبر صحيح آنها را يافت و اين كارى است كه در حد وسيعى در تهيه مطالب اين كتاب انجام و تلاش شده است سند معتبر و قابل اعتمادى به دوستداران آن عرضه شود . براى مثال از نظر مغايرت متون - در تحفهء حكيم مؤمن گياهى به نام كوستيل نامبرده و چنين نوشته است :