حسين مير حيدر

مقدمه 16

معارف گياهى ( فارسى )

انتهاى جنوبى درياى سرخ مقابل بندر عدن و از آنجا به طرف جنوب تا سواحل سومالى ادامه دارد . از حوالى 600 سال قبل از ميلاد مصرف پياز و سير و موسير و پيازچه با غذا در ايران مرسوم گرديده است . اسناد تاريخى نشان مىدهند كه در اوايل دوران امپراتورى كوروش ( 529 - 559 قبل از ميلاد ) خريد و فروشهاى عمده در حد 400000 دسته يا خوشه سير در ايران انجام گرفته است . پس از فتح مصر ايرانىها با پياز و سير آشنا شدند و همچنين طرز روغن‌گيرى از گل سرخ و لاله و گشنيز و زعفران را آموختند . در آن تاريخ روغن كنجد براى مردم طبقهء متوسط خيلى گران بود زيرا مثلا قيمت يك كيلو روغن كنجد با دستمزد دو روز يك كارگر ساده برابرى مىكرد و فقط طبقات غنى از روغن كنجد به عنوان مادهء غذايى و در مواردى به منزلهء روغنهاى ماليدنى طبى استفاده مىكردند و چون اكثر مناطق ايران براى كاشت و رويش درخت زيتون به علت هواى خشك برى مناسب نبوده ، روغن كنجد به عنوان تنها جانشين روغن حيوانى در پختن غذاها مصرف داشته است . حفارىهاى باستان‌شناسى در درهء سند Indus Valley نشان مىدهد كه تعدادى از گياهان نظير فلفل ، دارچين ، زردچوبه و هل از چند هزار سال قبل در قارهء هند شناخته شده و به كار مىرفته است . از شخصى به نام Susruta طبيب و جراح معروف هندى كه در حدود 4 قرن قبل از ميلاد مىزيسته نقل مىشده كه طبق دستور او هميشه بستر بيمارانى كه تحت عمل جراحى قرار مىداد و همچنين اطاق جراحى قبلا با سوزاندن گياهانى مانند خردل سفيد و مقل و ساير گياهان مشابه دود داده مىشده و پس از عمل جراحى نيز طبق توصيهء او براى ضد عفونى كردن زخم از ضمادى كه با روغن كنجد درست مىشد ، استفاده مىشده است . در كتاب سو سروتاى هند به نام Mushkakadigana يا گياهان طبى ، از هل ، زنجبيل ، فلفل سياه ، زيره ، تخم خردل به عنوان گياهان طبى براى رفع چاقى و معالجهء بيمارىهاى اختلال در وضع ادرار و يرقان و بواسير نامبرده شده است و چون هل و زردچوبه كه از گياهان بومى هند است در سالهاى قرن هشتم قبل از ميلاد در باغهاى معروف Babylon يا بابل كهن كاشته مىشده ، بنابراين احتمال زياد مىرود كه تخم اين گياهان و تكنولوژى كاشت آنها در روزگاران كهن از هند به بابل برده شده باشد . بعدها پس از حملهء اسكندر به شرق كه امپراتورى ايران و مصر آن زمان را نيز در بر مىگرفت و توسعه سرزمينهاى اشغالى اسكندر در سه قرن قبل از ميلاد مسيح تا تركستان و افغانستان و پاكستان يعنى شمال‌غربى هندوستان و درهء سند ، بازار مبادلات