حسين مير حيدر

مقدمه 12

معارف گياهى ( فارسى )

عربى و فارسى نوشته است از جمله كتابهاى قانون ، قولنج و رسالهء نبض كه رسالهء نبض به زبان فارسى است . شيخ الرئيس ابو على سينا كه در فاصلهء 417 - 360 هجرى شمسى مىزيسته است ، دانشمند معروف ايرانى است كه در دوران حيات خود مهار دانش و تحقيقات آن زمان را در دست باكفايت خود داشته است و كتاب معروف قانون او قرنها در محافل علمى دنيا مطرح و مطمح نظر بوده و در دانشگاهها تدريس مىشده است و در زمان لويى يازدهم انجمن طبى پاريس كتابهاى محمد زكرياى رازى و ابو على سينا ، دو دانشمند ايرانى را به لاتين ترجمه نموده و در دانشگاه پاريس تدريس مىكرده است . از قديم‌ترين كتاب طبى فارسى كتاب معروف الابنيه عن الحقايق الادويه تأليف ابو منصور موفق بن على الهروى است كه نسخه‌اى از آن در كتابخانه شهر اكسفورد دولتى وين موجود است . به روايت محققان يكى ديگر از قديم‌ترين كتاب طب به زبان فارسى كتاب هداية المتعلين است كه نسخه‌اى از آن در كتابخانه شهر اكسفورد انگلستان موجود است . سبك نوشتن اين كتاب مشابه كتب فارسى قرن چهارم هجرى است و مؤلف آن از شاگردان شاگرد محمد زكرياى رازى بوده است . پس از آن كتب متعدد ديگرى در طب سنتى در ايران منتشر و به فارسى نوشته شده و يا به فارسى و تركى ترجمه شده است كه معروف‌ترين آنها به‌طور خلاصه عبارت‌اند از : نور العيون در كحالى ، تأليف ابو روح محمد بن منصور بن ابى عبد اللّه گرگانى كه در سال 480 هجرى تأليف شده است . ذخيرهء خوارزمشاهى ، تأليف سيد اسماعيل جرجانى ، در سال 504 هجرى قمرى كه در ده كتاب در مباحث مختلف نوشته شده است . كليات و سموم و ترياق ، تأليف ابن مرشد قرطبى . جامع المفردات الادويه يا مفردات ابن بيطار ، تأليف ضيا الدين عبد اللّه ابن احمد مالقى اندلسى معروف به ابن بيطار است كه در سال 646 هجرى قمرى وفات يافته است از اهل مالاگاى اسپانياست . اين كتاب كه از كتب معتبر طب سنتى است توسط جمال الدين ابو الفضل محمد بن مكرم الانصارى مختصر و به تركى ترجمه شده است . مترجم در 711 هجرى قمرى فوت كرده است . كتاب ديگرى كه مختصرى از كتاب ابن بيطار است ، كتاب ما لا يسع الطبيب جهله يا ما لا يسمع الطبيب جهله ، تأليف يوسف بن اسماعيل خوئى شافعى معروف به ابن الكبير است كه به جامع بغدادى نيز مشهور مىباشد ، تاريخ تأليف كتاب 711