محمد موسوى

شناسنامه و پيشگفتار 20

مجموعه پيك شفا ( عوارض داروهاى سنتى " مصلح يا ترميم كننده ها " ) ( فارسى )

در وجود ساير داروها مزاج‌ها به صورت گرم و سرد و خشك و تر مطرح مىشوند و بطور كلىترى و خشكى باعث تأثير بر مزاج‌ها بوده كه برحسب درجات خود افراد و اشياء ، داروها را از يكديگر متمايز مىسازد . به اين تقسيم‌بندىها بطور اجمال توجه فرمائيد : هر مزاج در چهار درجه يا گرم است يا سرد . هر مزاج در عين حال كه يا گرم است يا سرد در چهار درجه مىتواند خشك باشد يا تر . درجهء يك ، شروع از كمتر است و بالاترين درجهء گرمى و سردى و همينطور ترى و خشكى چهار است . براى مثال به گياه مشهورى بنام زرشك اشاره مىكنيم : زرشك داراى كيفيت و مزاج سرد است . آيا اين سردى در چه درجه‌اى است ؟ حكما فرموده‌اند : در سوم سرد است . يعنى چه ؟ يعنى زرشك از درجهء يك و دو سردتر است ولى از لحاظ سردى به درجهء چهارم نمىرسد . هر درجهء از يك تا چهار به تنهايى به درجاتى ريزتر تقسيم مىشود . 4 - مزاج سوداوى ( عصبى ) تيرگى پوست همراه با نوعى پريدگى رنگ كه به نيلى يا خاكسترى مىزند . سفيدى چشم نيلى يا آبى و در مراحل حاد به تيرگى مىزند . گرفتگى و كدورت چهره و تيرگى روى زبان در غلبهء سودا و آثار آن در ادرار و حالاتى از قبيل تهوع و بىاشتهايى از علامات غلبهء سودا است . افرادى حساس ، عصبى و خيالاتى و بسيار متأثر از محيط مىباشند . دو گونه مزاج ديگر بنام مزاج تر و مزاج خشك وجود دارد كه در كنار مزاج‌هاى چهارگانهء فوق عنوان مىشود كه برحسب درجاتى كه دارد مزاج‌ها را از