مختلف بدن نسبت به آن از عوامل تعيين‌كنندهء نوع بيمارى به شمار مىروند . هر يك از اين اخلاط طبيعت مخصوص به خود را دارد و در مزاج خاصى بيشتر توليد مىشود كه در جدول زير آمده است . مزاج / خلط / طبيعت صفراوى / صفرا / گرم و خشك دموى / خون / گرم و مرطوب بلغمى / بلغم / سرد و مرطوب سوداوى / سودا / سرد و خشك اكثريت داروها در طب ايرانى ، براساس آنچه نقل شد تنظيم و تجويز مىشوند . گاه قسمتى از بدن با يك خلط و قسمتى ديگر با خلطى ديگر درگير مىشود كه اين مسئله نيز بايد مورد توجه پزشك قرار گيرد . اين طبقه‌بندى مزاجها و مواد سيال بدن انسان از طرفى نقطهء عطفى در شناخت منشا اصلى و چگونگى پيدايش بيماريهاست و از طرفى ، با ارائهء ديدگاهى منطقى و منسجم ، راه را براى درمان بيماريهاى مربوط به مزاجها و اخلاط باز مىكند و راههاى انحراف از مسيرهاى واقعى درمان را مىبندد . با چنين ديدگاهى ، منطقا ، به آسانى مىتوان با از بين بردن يا پاكسازى ماده يا مواد مسموم ( اخلاط فاسده ) بوجود آمده در بدن ، منشاء بيماريها را كاملا از بين برد . پاكسازى ( تصفيه ) اساس درمانهاى طب ايرانى به نظر مىرسد كه بزرگترين و اساسىترين نقطهء تفاوت و اختلاف بين طب ايرانى و غربى در همين نگرش متفاوت اين دو طب به بدن آدمى و نيز طبيعت است كه سبب بروز اختلافات اساسى درباره شناخت علتهاى اصلى بيماريها و نحوهء درمان آنها شده است ، در طب ايرانى محور اصلى شناخت بيماريها ، نظريهء اخلاط و مواد بيمارىزا است و بر اين اساس پاكسازى و دفع اين مواد زايد كه دلايل اصلى بسيارى از بيماريها قلمداد مىشوند ، اصلىترين و مهم‌ترين اقدام درمانى به شمار مىرود . به عبارت ديگر ، در اين طب ، بدون بوجود آوردن