پيشگفتار : سردرد بيمارى ديرآشنا و مانوس با بشر با سابقه‌اى به قدمت عمر انسانهاست . سردرد پيش از آنكه يك « بيمارى » باشد در حقيقت « نشانه » يك بيمارى است كه ريشه در اعضاى درونى بدن انسان دارد . لذا براى درمان آن پيش از هر چيز بايد به منشاء و علت اساسى پيدايش آن توجه نمود . استفاده كردن از مسكنها و مخدرها براى از بين بردن دردهاى مختلف بدن - از جمله سردردها - در حقيقت نوعى خودفريبى و سرپوش گذاشتن بر درد است كه نه تنها بيمارى را درمان نمىكند بلكه آن را كهنه كرده و سبب مىشود كه عامل اصلى درد در نهان به رشد خود ادامه دهد . طب ايرانى ( سنتى ) بر اساس معيارهاى خاص خود سردردها را به انواع مختلف تقسيم كرده است . تعدادى از اين سردردها براساس مزاج‌هاى حاكم بر طبيعت و بدن انسان مورد بررسى قرار گرفته و تعداد ديگرى نيز معيارهاى متفاوتى دارند كه سعى نموده‌ايم در اين كتاب به آن اشاره كنيم . سردرد و نظريهء مزاجها و اخلاط چهارگانه لازم به يادآورى است كه اعتقاد به نظريهء مزاج‌ها و اخلاط چهارگانه بدن آدمى ، اساس و شالودهء اصلى درمانهاى طب گياهى ايرانى را تشكيل مىدهد بدون اعتقاد به اين امر ، پزشك قادر به درمان كامل بسيارى از بيماريها نخواهد بود . « مزاج » طبق تعريف پزشكان بزرگ و عاليقدرى مانند بو على سينا و جرجانى عبارت است از : « حالت ، كيفيت و طبيعت كلى بدن يك موجود كه از واكنش متقابل اجزا ريز مواد متضاد بوجود مىآيد . » به عبارت ديگر برايند همهء واكنشهاى شيميايى و بيوشيميايى و همهء حالات اجزاء كوچك و بزرگ بدن يك موجود ، باعث بوجود آمدن يك طبيعت كلى