مارسل لاوابر ( مترجم : امامى ، فصيحى )

51

رايحه درمانى « دانش كاربرد اسانس ها ، براى دستيابى به بهداشت و تندرستى » ( فارسى )

ايزوپرن تشكيل شده‌اند و مىتوان تركيب مزبور را در ساختار شيميايى آنها نشان داد . ساختمان ايزوپرن از زنجيرى شامل 5 اتم كربن تشكيل شده است ( براساس استدلال عقلى آرايش مولكول‌هاى ترپنى به صورت چندين واحد ايزوپرن مدل مفيدى است ، ولى بيوسنتز واقعى روش متفاوتى را نشان مىدهد ) . مونوترپن‌ها با داشتن 10 اتم كربن ، كوچك‌ترين مولكول‌هاى تشكيل شده بدين روش مىباشند . « 1 » اين تركيبات از اصلىترين تركيبات موجود در بسيارى از اسانس‌هاى گياهى هستند . سسكويىترپن‌ها مولكول‌هايى با 15 اتم كربن بوده ، معمولا در اسانس‌هاى گياهى وجود دارند . اين تركيبات به حدّى فرّار مىباشند كه همراه با بخار تقطير شوند . دىترپن‌ها مولكول‌هايى متشكل از 20 اتم كربن هستند و به دليل فرّاريت پايين ، به مقدار بسيار اندك در اسانس‌ها يافت مىگردند . مولكول‌هاى ترپنى واجد 30 و 40 اتم كربن ، در گياهان وجود دارند ولى در اسانس‌ها يافت نمىگردند ، زيرا وزن مولكولى آنها به قدرى بالا است كه همراه بخار تبخير نمىشوند . مولكول‌هاى مهّم و حياتى مانند استروييدها و برخى هورمون‌ها ، متعلّق به اين گروه مىباشند . مونوترپن‌ها ، ساختارى متشكل از 10 اتم كربن دارند ، سسكويىترپن‌ها داراى 15 كربن و دىترپن‌ها داراى 20 اتم كربن هستند . 2 - گروه‌هاى عاملى موجود در اسانس‌ها تركيبات مزبور علاوه بر كربن و هيدروژن ، داراى اكسيژن نيز هستند . هيدروكربن‌هاى استخلاف نشده را مىتوان به وسيلهء 1 گروه عاملى تغيير داد ، بدين ترتيب كه گروه عاملى را جايگزين 1 يا 2 اتم هيدروژن در مولكول نمود . در قلمرو اسانس‌هاى گياهى ، گروه‌هاى عاملى كه با آنها سروكار داريم ، همگى حاصل راه‌هاى مختلف اتصال اكسيژن به كربن مىباشند . مولكول‌هاى داراى ساختار ترپن و گروه عاملى ، معمولا ترپنوييد ناميده مىشوند . به صراحت مىتوان گفت واژه ترپن به هيدروكربن‌ها و مفهوم ترپنوييد به ترپن‌هاى استخلاف شده ، اطلاق مىگردد . گو اينكه در نوشته‌هاى متداول تخصصى اغلب از كلمه ترپن ، براى نشان دادن تمام گروه‌هاى مولكولى كه ساختار پايه‌اى مشابهى دارند و شامل

--> ( 1 ) - كوچك‌ترين مولكول‌هاى تشكيل شده به اين روش همىترپنوييدها هستند كه واجد تنها 5 اتم كربن مىباشند . / م