محسن عباس نژاد
64
قرآن و طب ( فارسى )
شده و اكثرا روزه براى ناراحتيهاى رودهاى مانند كولون التهابى « 1 » ، مفيد است . ( روزهدارى و امساك از غذا ، وسيلهاى است براى دستيابى به تقوا ، و تقوا پلى براى رستگارى و سعادتمندى است ) بيان آمار در آيههاى مختلف قرآن كريم ، از « شهر رمضان » يك بار و از مادهى « صوم » يا روزه با 7 اشتقاق ، 14 بار ياد شده است كه تنها 4 آيهى 183 تا 187 سورهى بقره در ارتباط با ماه روزه و احكام روزهدارى بوده و در بقيهى آيهها ، روزه بيشتر به عنوان كفارهى گناهان يا اوامر ديگرى مطرح و پيشنهاد شده است . « 2 » بيان آيههاى قرآنى با مطالعه و بررسى آيات شريفهى قرآن كريم ، به خوبى مىتوان دريافت فلسفه و حكمتى كه براى روزه دارى و امساك از غذا در قرآن ذكر شد ، براى دستيابى و مسلح شدن به سلاح تقواست كه خود آثار و فوايد فراوانى براى حيات آدمى مىتواند همراه داشته باشد . تقوا كه از مادهى « وقى » و به معناى « وقايه يا سپرگيرى » است ، به مفهوم فراهم آوردن حفاظ و وسيلهاى است كه براى مبارزه با آفات نفسانى - ( اعم از روحانى و جسمانى ) - آدمى از آن بهره مىجويد . در حقيقت ، تقوا در فرهنگ قرآنى يك هدف اوسط و ميانه ، در طى مراحل تكامل نفسانى آدمى ، براى رسيدن به مقام قرب و فناى الهى است و نه هدف نهايى و تامّه ، زيرا آدمى با رعايت بهداشت و تغذيه ، از يك هدف ميانه به يك هدف والاتر كه آن سلامتى است دست مىيابد روزهدارى يا امساك از غذا در اين زمينه مىتواند مصداق بارزى از بهداشت تغذيه و پرهيزگارى به شمار رود در اين قسمت ، ابتدا به بيان نمونههايى از آيههاى شريفهى قرآن كه در خصوص روزهدارى و امساك از غذا و فضيلت آن آمده مىپردازيم و آنگاه به آيه هايى اشاره مىكنيم كه به نتايج حاصل از تقوا و رعايت اصل پرهيزكارى پرداخته است : 1 - يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ * أَيَّاماً مَعْدُوداتٍ فَمَنْ كانَ مِنْكُمْ مَرِيضاً أَوْ عَلى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ وَ عَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعامُ مِسْكِينٍ فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْراً فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ وَ أَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ « 3 » « اى افرادى كه ايمان آوردهايد ! روزه بر شما نوشته شده ، همان گونه كه بر كسانى كه قبل از شما بودند نوشته شد ؛ تا پرهيزكار شويد . چند روز معدودى را ( بايد روزه بداريد ! ) و هركس از شما بيمار يا مسافر باشد تعدادى از روزهاى ديگر را ( روزه بدارد ) و بر كسانى كه روزه براى آنها طاقتفرساست ؛ ( همچون بيماريهاى مزمن ، و پيرمردان ، و پيرزنان ) لازم است كفاره بدهند : مسكينى را اطعام كنند ؛ و كسى كه كار خيرى انجام دهد براى او بهتر است ، و روزه داشتن براى شما بهتر است اگر بدانيد ! » . . . وَ مَنْ كانَ مَرِيضاً أَوْ عَلى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ وَ لِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَ لِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلى ما هَداكُمْ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ « 4 » « و آنكس كه بيمار يا در سفر است روزهاى ديگرى را به جاى آن ، روزه بگيرد ! خداوند راحتى شما را مىخواهد ، نه زحمت شما را ! و هدف اين است كه اين روزها را تكميل كنيد ؛ و خدا را بر اينكه شما را
--> ( 1 ) . Colitis spastia ( 2 ) . تغذيه در قرآن ، ص 475 . ( 3 ) . بقره / 183 و 184 . ( 4 ) . بقره / 185 .