محسن عباس نژاد
136
قرآن و طب ( فارسى )
دارند « 1 » ، اگرچه نگاه زانى به دختر زنازادهاش و پسر زنازاده به مادر زانىاش محل اختلاف است و كسانى مثل شافعيه نگاه مزبور را حرام نمىدانند . « 2 » نيز از شافعيه نقل شده است كه نكاح بين مرد زانى با دختر زنازادهاش را حرام و ممنوع نمىدانند ، « 3 » چون كه نسب شرعى منتفى است و آن دو نسبت به هم بيگانهاند . با اين وصف ، همهى فقها - تا جايى كه نگارنده تحقيق كرده است - به رغم اختلافشان در مسائل مربوط به نسب و آثار ناشى از زنا ، در تحريم نكاح مزبور هيچگونه اختلافى ندارند . روايات ديگرى ، مثل رواياتى كه دربارهى « نفى خلق حواء از آدم » رسيده ، بيان مىدارند كه انسان نمىتواند با قسمتى از خود ازدواج كند . بنابراين وقتى فرزند زنازاده در تحريم نكاح مشمول آيهى 23 نساء مىشود ، فرزند ناشى از بارورهاى پزشكى به اولويت مشمول آيه است ، چون فرزند زنا نيست . قانون مدنى در مادهى 1045 همين نظر را پذيرفته است ، بهويژه كه در ذيل ماده تصريح مىكند : « اگر چه قرابت ، حاصل از شبهه يا زنا باشد » . بنابراين از اطلاق ماده ممنوعيت نكاح بين كسانى كه رابطهى نسبى دارند ، هرچند كه از طريق بارورى مصنوعى بين بيگانگان باشد ، استفاده مىگردد . مطلب ديگر اينكه بارورى با اسپرم بيگانه بر خلاف زنا هيچگونه رابطهاى بين زن و آن مرد ايجاد نمىكند ( مستفاد از مادهى 1055 قانون مدنى كه نزديكى را شرط كرده و به آن خصوصيتى ويژه اعطا كرده است ) . همچنين است اگر زن بارور شده در عدّهى رجعى باشد يا شوهر داشته باشد . از همين رو ، مادهى 1054 قانون مدنى كه مقرر مىدارد : « زناى با زن شوهردار يا زنى كه در عدّهى رجعيه است موجب حرمت ابدى است » ، شامل مواردى ، مثل بارورى زن با اسپرم بيگانه نمىشود و در اين موارد ، نزديكى ، موضوعيت و خصوصيت دارد ( زيرا حرمت ابدى مزبور از آثار روابط جنسى نامشروع است ) . چنان كه بارورى به نطفهى بيگانه نمىتواند به جاى محلّل در طلاق سوم ايفاى نقش كند ، چون نسبت به محلّل بودن ، نزديكى موضوعيت و خصوصيت دارد ( مادهى 1057 قانون مدنى ) . ايراد اينكه بعضى از فقها فرزند ناشى از تزريق اسپرم شوهر به زوجه را كه تنها به مادر ملحق مىدانند ، نه به پدر ، ربيبهى شوهر دانسته و نكاح بين آن دو را ممنوع دانستهاند ، وارد نيست ؛ چون در اين فرض ، مرد و زن ، زوجين بوده و مرد با همسر خود نزديكى داشته و صرف تلقيح به جاى نزديكى ايفاى نقش نمىكند . بلكه چون شوهر با همسر خودش نزديكى مىكند ، ازدواج با فرزند زوجه بر وى حرام است ( بند 3 مادهى 1047 قانون مدنى ) . آيه : 23 موضوعات : درمان بيمارىها - بيماريهاى ارثى منبع : طب در قرآن صفحه : 60 بيمارىهاى ارثى خداوند در مقام تحريم ازدواج با بستگان نزديك مىفرمايد :
--> ( 1 ) . شهيد ثانى ، مسالك الافهام ، ج 7 ، ص 202 به بعد ؛ علامه حلّى ، تذكرة الفقهاء ، ج 2 ، ص 613 ؛ فخر المحققين ، ايضاح الفوائد ، ج 3 ، ص 42 به بعد و محقق كركى ، جامع المقاصد ، ج 12 ، ص 190 . ( 2 ) . همان . ( 3 ) . به نقل از : جواد كاظمى ، همان .