محسن عباس نژاد
123
قرآن و طب ( فارسى )
گاو و شيرهاى مشابه آن 2 تا 3 گرم و از انواع قندهاى نامناسب براى رشد شيرخوار بوده و فقط به مقدار كمى داراى لاكتوز است . مزاياى قند لاكتوز در شير مادر بسيار است ، از جمله اينكه مىتواند جذب كلسيم را در داخل رودهى نوزاد افزايش دهد و بر قوام و رشد استخوانى وى بيافزايد . همچنين لاكتوز شير مادر حالت يبوست را در شير خوار مانع شده يا كاهش مىدهد به علاوه وجود اين ماده قندى در شير مادر موجب مىشود كه در كنار فاكتور بيفيدوس موجود در شير ، ميكروبهاى مفيد روده رشد و تكثير بيشتر يافته و با ترشح مادهى اسيدى آنها محيط روده را براى رشد ميكروبهاى بيمارىزا نامناسب كرده و از بروز اسهال و يا عفونتهاى گوارشى شيرخوار جلوگيرى كند و از اثرات جنبى اين محيط مناسب روده محل كهنهى وى نيز دچار آزردگى و سوختگى نشود . 4 - شير مادر از نظر مقدار آب : آب شير مادر به نحوى است كه آن را به شكل مايعى با غلظت مطلوب و مناسب درآورده و ضمنا شيرخوار را نيز از مصرف آب اضافى بىنياز مىكند از اين جهت مادران نبايد تا 5 - 6 ماهگى كه طفل آنها منحصرا تغذيه طبيعى دارد به وى آب بدهند چون شيرخوار حتى در هواى گرم نيز احتياج به آب ندارد . همچنين تعادل آب و املاح شير مادر چنان است كه شيرخوار را دچار تشنگى و در نتيجه شير بيشتر خوردن نمىكند و به اين نحو از چاقى بىرويهى او پيشگيرى مىشود و در همين راستا اگر طفل به هر دليلى نيز دچار اسهال شود از پىآمد كمآب شدن بدن كه عارضهى مشكلزاى اسهال است در امان خواهد ماند چون تحقيقات مختلف نشان داده است كه مدت بسترى شدن بچههاى اسهالى شير مادر خوار در بيمارستان نسبت به اسهال كودكان شير خشك خوار كوتاهتر بوده و با مقدار كمترى از محلول سرم خوراكى بهبود مىيابند . 5 - شير مادر از نظر مواد ويتامينى : مىدانيم كه بسيارى از ويتامينها در حرارت بالاى 60 - 70 درجه سانتىگراد تجزيه شده و خواص خود را از دست مىدهند ، از طرفى اضافه كردن ويتامينهاى مصنوعى به شيرهاى خشك نيز نمىتواند به خوبى اين نقيصه را براى شير خشكخواران بر طرف كند چون همآهنگى مقدار اين ويتامينها در شير مادر به نحوى است كه بيشترين حالت جذبى را داشته و به خوبى نيازهاى ويتامينى شيرخوار را تأمين مىكند از اين جهت طفلى كه منحصرا شير مادر مىخورد تا 2 ماهگى احتياج جدى به دريافت ويتامين ندارد لذا مصرف ويتامين D , A از ماه اول و قطرهى آهن از ماه چهارم به بعد ضرورت مىيابد . هرچند اخيرا مصرف ويتامين را از به دو تولد براى نوزاد مجاز دانسته و برخى آن را توصيه مىكنند . در شير مادر انواع مختلف ويتامينهاى محلول در آب و ويتامينهاى محلول در چربى وجود دارد و چون شير در شرايط تازه و از توليد به مصرف ، بدون حرارت ديدن مورد استفاده شيرخوار قرار مىگيرد لذا بيشترين برخوردارى را در اين زمينه براى شيرخوار فراهم مىكند و مىدانيم كه وجود برخى از اين ويتامينها در ساختمان سيستم عصبى و رشد عمومى وى اهميّت به كمال دارد . 6 - شير مادر از نظر مواد معدنى : مواد معدنى شير مادر نيز از نظر كميت ، متناسب با وضعيت كار كليهها و عمل ترشح و دفع ادرار شيرخوار است و براى دستگاه ادرارى وى مزاحمتى ايجاد نمىكند . و اين در حالى است كه ميزان املاح كلسيم ، فسفر ، سديم و پتاسيم كه در شير مادر وجود دارد به خوبى مىتواند رشد استخوانها ، سيستم عصبى و نياز ساير