محسن عباس نژاد
108
قرآن و طب ( فارسى )
استدلال اين گروه اين است كه تلقيح به شيوهى ( IUI ) به خاطر روايتهاى خاص « قرار دادن نطفهى بيگانگان در رحم زن بيگانه » حرام است ، اما نسبت به تركيب اسپرم و تخمك دو بيگانه در خارج رحم هيچ دليلى براى منع يافت نمىشود . 4 - معتقدان به جواز مطلق بارورىهاى پزشكى بين زوجين و منع مطلق آن بين بيگانگان : از نظر اين گروه ، ملاك جواز يا منع ، تركيب اسپرم و تخمك زوجين و يا دخالت عامل بيگانه است و شيوهى به كارگيرى ، هيچگونه تأثيرى در جواز يا حرمت اصل موضوع ندارد . دليل اينان ، آيات ، روايات ، ادله عقلى و استحسانى ، فلسفهى تشريح نكاح ، ملاك موجود در ممنوعيت زنا و تبنى و . . . مىباشد . از اين گروهاند : امام خمينى ، آية اللّه منتظرى ، آية اللّه خويى و بسيارى از فقهاى معاصر و اهل سنت : شيخ مصطفى زرقاء ، شيخ عبد اللّه بسّام ، شيخ عبد السلام عبادى ، شيخ عبد الحليم ، شيخ عبد اللّه آل محمود ، شيخ عبد الستار ، شيخ على سالوس و . . . . 5 - معتقدان به حرمت مطلق همهى اقسام بارورى هاى پزشكى ، جز بين زوجين و با وجود شرايطى : اين گروه ، بارورى به اين شيوه را تنها در صورتى جايز مىدانند كه بين زوجين باشد ، خود زوجين عمليات آن را تصدى نمايند ، ضرورت و عسر و حرج شديد ( ضرورت قصوى ) محقق باشد و بارورى به شيوهى ( IUI ) صورت گيرد . دليل اين گروه ، همان دلايل گروه دوم است ، با اين تفاوت كه مىگويند : به دليل قواعدى ، محظورات به وسيلهى ضرورات مشروع مىگردد ، لذا به جواز بارورى پزشكى بين زوجين معتقد شدهاند . شيخ مصطفى زرقاء و دكتر محمد على بار ، تعدادى از علماى اهل سنت را بدون ذكر نام ، از اين گروه دانستهاند ، « 1 » چنانكه مركز فتواى مصرى و اردنى نيز به اين نظريه اعتقاد پيدا كردهاند . « 2 » از فقهاى شيعه ، شايد بتوان آية اللّه بروجردى را در اين گروه قرار داد ، چون ايشان حتى تلقيح منى زوج به زوجه را محل تأمل و اشكال مىدانند . « 3 » بر اين اساس ، ترك احتياط تنها در صورت ضرورت و حرج شديد ، بدون محذور خواهد بود . 6 - معتقدان به مسألهى توقف : شيخ عبد العزيز بن عبد اللّه بن باز رئيس مجلس مجمع فقهى اسلامى در دورهى هشتم ( 1405 ق ) و شيخ ابو بكر ابو زيد از شركتكنندگان در همان دوره ، از اين گروهاند . « 4 » خلاصه ، با عنايت به فتواى فقها يا استفتاهاى به عمل آمده و نيز سابقه ذهنى آن حضرات ، نگرش آنها به سمت حل مشكل تلقيح مصنوعى بوده است ، در حالى كه امروزه تلقيح مصنوعى ندرتا رخ مىدهد و تنها از جنبهى تاريخى حايز اهميت است . بنابراين ، اميد است با شناخت نسبت به ديگر روش هاى بارورىهاى پزشكى ، مثل روشهاى ( ART ) و ميكرو اينجكشن و . . . نگرش و ديدگاههاى فقها در اين زمينه هرچه جزئىتر و صريحتر بيان گردد . بههرحال ، با توجه به اقسام متعدد و مختلف بارورىهاى پزشكى ، نظريهى چهارم منتخب مشهور فقهاى معاصر
--> ( 1 ) . مجلهى مجمع فقه اسلامى ، دورهى دوم ، عدد 2 ، جزء 1 ، ص 259 و 282 . ( 2 ) . زياد احمد سلامه ، همان ، ص 79 به نقل از : دار الافتاء المصرية ، ص 3220 . ( 3 ) . « آنچه از مفاهيم ادله و بعضى مناطيق آنها مستفاد مىشود اين است كه تلقيح مصنوعى منى مرد اجنبى بر امرأة اجنبيه ، خواه داراى زوج باشد يا نباشد حرام است و در بعضى صور آن احكام ولد زنا ثابت است و در بعضى صور ، احكام ولد شبهه و اما تلقيح منى زوج به زوجه ، پس حكم آن محل تأمل و اشكال است « و اللّه العالم بحقايق احكامه » ( حسين كاظمزاده ، همان ، ص 45 ) . ( 4 ) . زياد احمد سلامه ، همان ، ص 71 ، به نقل از : قرارات مجلس المجمع الفقهى ، ص 156 .