ظل الرحمن ( مترجم : عبد القادر هاشمى )
46
قانون ابن سينا ، شارحان و مترجمان آن ( فارسى )
اختصار كلّيّات قانون ، مختصر كتاب مسائل حنين ، مختصر كتاب الاشارات و التنبيهات ، مختصر كتاب عيون الحكمة ( ابن سينا ) ، مختصر كتاب الملخص ابن خطيب الرى ، مقاله بر شعشا ، تدقيق المباحث الطبيّه فى المسائل الخلافيه قابل ذكر است . نسخهء خطّى اختصار كلّيّات قانون به خط مؤلّف در پاريس نگهدارى مىشود . 2 1 نصير الدّين طوسى حاشيهء كلّيّات نصير الدّين محمّد بن محمّد بن حسين طوسى حكيم و رياضىدان و ستارهشناس معروف است كه در فقه و طبّ نيز مهارت داشت . او در طوس و به رواياتى در نزديكى قم در روز يازدهم جمادى الاوّل 597 ه . / 1201 م . متولّد شد . در زمان نابودى سلطنتهاى آسياى ميانه و قتل صدها دانشمند مسلمان و نابودى فرهنگ و تمدّن اسلامى به دست تاتار ، شخصيّت اين دانشمند برجستهء شيعه شگفتآور به نظر مىرسد . او در دربار هلاكو بسيار مورد اعتماد بود . اگرچه در دستگاه خلافت بغداد به دربار خليفه المستعصم وابسته بود ، امّا خليفه به سبب بعضى از حرفهاى او خشمناك شد و او را به زندان انداخت . اساسا اهل علوم و فلسفه بود ، بنابراين دليلى وجود ندارد كه بپذيريم او طبيب دربار خليفه بود . روايت مىكنند كه او براى هلاكو اطّلاعاتى فراهم كرد كه تسلّط بر بغداد را براى او آسان گردانيد . او پيش هلاكو بيشتر از دربار خلافت تقرّب يافت . يك بار هم جان هلاكو را نجات داد و داستان از اين قرار است كه فصّادى جاهل به جاى باز كردن وريد به شريان هلاكو نشتر زد ، سپس زخم چرك كرد و به دمل تبديل شد . از طوسى پرسيدند كه دمل را باز كنند يا خير . طوسى در تصميم خويش خوشاقبال بود و هلاكو بدون خونريزى شفا يافت . رصدخانهء او در مراغه كه در آنجا به تحقيق مىپرداخت ، در بين رصدگاههاى قديم بزرگترين رصدگاه شمرده شده است و تعداد