ظل الرحمن ( مترجم : عبد القادر هاشمى )
27
قانون ابن سينا ، شارحان و مترجمان آن ( فارسى )
شاگردان زيادى داشت و به تدريس علاقهء خاصى نشان مىداد . از شاگردان او شيخ سديد بن ابو البيان بسيار ممتاز است . ابن رضوان بين طبيبان متقدّم مصر و ابن جميع ميان طبيبان متأخّر مصر مقام بسيار والايى دارند . ابن جميع به دربار الملك الناصر سلطان صلاح الدّين بن ايّوب وابسته بود و در آنجا داراى منزلتى رفيع و صاحب امر بود . سلطان در طبّ به او اعتماد زيادى داشت . وى در 594 ه . / 1198 م . درگذشت . ابن ابى اصيبعه به شرح قانون او با عنوان التصريح بالمكنون فى تنقيح القانون اشاره كرده است كه شرح انتقادى ابن جميع است و به خاطر نقد و نظر خود در بين شرحهاى قانون اهمّيّت خاصّى دارد . او در اين كتاب ابن سينا را سخت مورد انتقاد قرار داده است . كتابى از او به نام شرح جمل القانون در كتابخانهء نور عثمانيه محفوظ است . جورج شحاته قنواتى و سعيد نفيسى به آن اشاره كردهاند . نسخههاى التصريح بالمكنون در ولى الدّين ( استانبول ) و بودلين و دمشق محفوظ است . كتاب تنقيح المكنون يا التلويح الى اسرار التنقيح فخر الدّين خجندى در نقد التصريح بالمكنون در مبحث انتقادى طبّ حايز اهمّيّت زياد است . عبد اللطيف بغدادى نيز دربارهء ابن جميع به بحث و نقد پرداخته است و كتاب او تعقّب حواشى ابن جميع على القانون نام دارد . كتاب الارشاد لمصالح الانفس و الاجساد ، مقاله فى خواصّ الليمون ، مقاله فى الريوند ، الرسالة السيفية فى الادوية الملكوكيه ( در بيان قولنج ) ، مقاله فى الحدبه و رساله فى طبع الاسكندريه و هوائها و مائها از كتابهاى ديگر ابن جميع است . نسخه خطّى كتاب الارشاد در كتابخانهء مولانا آزاد دانشگاه اسلامى عليگره و دار الكتب مصريه و نسخهء مقاله فى خواصّ الليمون در كتابخانهء رضاى رامپور نگهدارى مىشود . 2