ظل الرحمن ( مترجم : عبد القادر هاشمى )

1

قانون ابن سينا ، شارحان و مترجمان آن ( فارسى )

1 القانون فى الطّبّ در جهان كمتر كسانى اين سعادت را داشته‌اند كه هر نقش قلمشان نقش دائم و لغات و معانى آفريدهء آنان براى هميشه زنده و پاينده باشد ، از جملهء شخصيّت‌هاى عالى مرتبت شيخ الرّئيس ابو على حسين بن عبد اللّه بن حسن بن على بن سينا بخارى ( 370 - 428 ه . / 980 - 1037 م . به عبرى Aven Sina و به لاتينى ( Avicenna است . « 1 » ابن سينا فقط مؤلّف يگانهء روزگار و بلندمرتبه در پزشكى نيست ، بلكه تأليفات گوناگون او در فلسفه ، شيمى ، فيزيك ، زيست‌شناسى ، موسيقى ، شعر و ادب ، لغت ، تفسير ،

--> ( 1 ) - تاريخ‌نويسان دربارهء تاريخ تولّد و وفات ابن سينا اختلاف نظر دارند . بيهقى وفات او را 565 ه . / 1169 م . و ابن اثير 630 ه . / 1232 م . و ابن خلكان 681 ه . / 1282 م . و مورّخان ديگر سال تولّد او را 370 ه . نوشته‌اند ، امّا ابن ابى اصيبعه ( متوفّى 668 ه . / 1269 م . ) در كتاب عيون الانباء فى طبقات الاطباء سال 375 ه . نوشته است . بعضى سال تولّد او را در 373 ه . دانسته‌اند و در تأييد آن اين بيت را ذكر مىكنند : حجّة الحق ابو على سينا * در شجع / 373 آمد از عدم به وجود مؤلّفان نامهء دانشوران تحقيق كرده‌اند كه كلمه شجع را نادرست فهميده‌اند و در واقع شجس ( 363 ) است و بنابراين ابن سينا در سال 363 ه . متولّد شده است . سال درگذشت او به نظر اغلب نويسندگان البتّه با تفاوت روز و تاريخ و ماه ، سال 428 ه . است و تنها يك روايت تاريخ وفات او را روز جمعه و در ماه رمضان المبارك 427 ه . تعيين كرده و در تأييد آن اين مصراع را آورده است : در تكز / 427 گفت اين جهان بدرود . امّا در واقع تمام قطعه جاى تأمّل دارد . در پرتو زندگىنامهء ابن سينا و حقايق تاريخى ديگر ، صحيح آن است كه سال تولّد او را 370 ه . و سال وفاتش را 428 ه . بپذيريم . نگارنده در مقدمهء رسالهء جوديّه در اين باب بحث مفصّلى دارد .