ظل الرحمن ( مترجم : عبد القادر هاشمى )

پيشگفتار و مقدمه 30

قانون ابن سينا ، شارحان و مترجمان آن ( فارسى )

دوستان گرامى ما كه خود پزشك بودند و به تاريخ پزشكى مىپرداختند ، از جمله مرحوم دكتر محمود نجم‌آبادى در تاريخ طبّ ايران و دكتر حسن تاج‌بخش در تاريخ دامپزشكى و پزشكى ايران هريك به سهم خود به تحليل محتوايى كتاب قانون پرداخته و مميّزات و نوآورى آن را به تفصيل بيان داشته‌اند كه كوشش آنان مأجور باد . دانشمندان غربى همچون ادوارد براون و الگودواولمان و ديتريش نيز فصلى از كتابهاى خود را كه در تاريخ طبّ اسلامى نگاشته‌اند ؛ اختصاص به ابن سينا و بيان برجستگىهاى علمى كتاب قانون داده‌اند . كتاب قانون در قرن دوازدهم ميلادى به وسيلهء جرارد كرمونانى به فرمان اسقف اعظم تولدو ( - طليطله ) به زبان لاتين ترجمه شد و در سال 1486 در ونيز ايتاليا براى نخستين بار و سپس در رم در سال 1593 چاپ شد و در دست دانشمندان اروپايى قرار گرفت و به زودى جزو كتابهاى درسى در دانشگاه‌هاى سن‌لوى و مون‌پوليه فرانسه و لايپزيك و توبينگن آلمان و لوون بلژيك براى چند قرن در دست استادان و دانشجويان پزشكى مىگشت . ترجمهء روسى كتاب در طى سال‌هاى 1954 - 1960 م در تاشكند چاپ و منتشر گشت و ترجمهء فارسى آن كه به وسيلهء مرحوم عبد الرحمن شرفكندى صورت گرفت ، به وسيلهء انتشارات سروش در هفت مجلّد در سال 1363 چاپ شد و در دسترس اهل علم قرار گرفت . متن عربى كتاب قانون در سال 1395 ه ق در تهران و در سال 1394 ه ق در مطبعهء بولاق مصر و در سال 1324 ه ق در چاپخانهء نامى در لكنهو هند چاپ شد . مرحوم حكيم عبد الحميد مؤسّس و رئيس دانشگاه همدرد و رئيس مؤسّسهء تاريخ طبّ و پژوهشهاى طبّى در سال 1981 قانون را در پنج مجلّد منتشر ساخت و در آن نسخه‌اى را كه در كتابخانهء اياصوفيه موجود است و در سال 618 هجرى از روى نسخه‌اى به خط مؤلّف نوشته شده ، اصل قرار داد و با چهار نسخهء چاپى موجود مقابله كرد و اين بهترين چاپ قانون به شمار مىآيد ، هرچند كه پس از آن در سال 1408 / 1987 چاپى در چهار مجلد به وسيلهء مؤسّسهء عزّ الدين در بيروت منتشر شد كه مزيّت آن به اين