پيش از ابن سينا ، حنين بن اسحق با ترجمهء متجاوز از صد اثر از جالينوس دانشمند فرغامسى ، آن پزشك نامدار را به عنوان سيّد الطّبّ به عالم اسلام معرّفى كرد و همچنين ابو نصر فارابى با نقل و تحليل آثار ارسطو ، آن فيلسوف عهد باستان را به عنوان حكيم على الاطلاق بر جهان علمى اسلام عرضه داشت ، ولى ظهور ابن سينا و احاطهء او به طبّ و فلسفه و گسترش و نوآورىهاى او در هر دو فن ، ارسطو و جالينوسى تازه‌نفس را وارد ميدان علم و تمدّن اسلامى كرد و الحق كه او نمونه‌اى كامل از طبيب فاضل و فيلسوف كاملى بود كه جالينوس توصيف آن را در رسالهء : فى أنّ ألطّبيب الفاضل يجب أن يكون فيلسوفا بيان داشته بود ، چنان كه اثر انديشهء ابن سينا در همه پزشكان و فيلسوفان پس از او در جهان اسلام نمودار و نمايان است . در اين مقدّمهء كوتاه مجال آن نيست كه به شرح احوال و برشمردن آثار اين حكيم بزرگ بپردازيم . چه آنكه صدها كتاب و مقاله به زبانهاى مختلف در شرح احوال و افكار او نوشته شده و براى آگاهى از آثار فراوان او در زمينه‌هاى مختلف علوم اسلامى كافى است كه خوانندگان به دو كتاب : مؤلّفات ابن سينا از جورج قنواتى ( قاهره 1950 م . ) و فهرست نسخه‌هاى مصنّفات ابن سينا از دكتر يحيى مهدوى ( تهران 1333 ه ش . ) مراجعه بفرمايند و مناسب حال و مقام در اين گفتار ، آن است كه كلماتى چند دربارهء دو اثر مهمّ او يعنى شفا و قانون آورده شود . ابن سينا كتابهاى متعدّدى در فلسفه از جمله كتاب النّجاة ، و الإشارات و التّنبيهات ، و عيون الحكمة ، و دانشنامه علائى به رشتهء تحرير درآورده ، ولى از همه مهمتر و مبسوطتر كتاب شفاى اوست كه در واقع نخستين دائرة المعارف علوم و فلسفه در عالم اسلام به شمار مىآيد ، چنان كه مهمترين و مفصّل‌ترين كتابهاى پزشكى او ، كتاب قانون است كه ظهور آن كتابهاى پيشين را متروك و منسوخ كرد « 1 » . برخى از دانشمندان بر تسميهء اين دو كتاب خرده گرفته كه شفا مناسب با پزشكى است و قانون با فلسفه تناسب دارد و برخى ديگر در توجيه اين نام‌گذارى گفته‌اند كه ابن سينا با

--> ( 1 ) . تاريخ الحكماء ، ص 321 .