ظل الرحمن ( مترجم : عبد القادر هاشمى )

94

قانون ابن سينا ، شارحان و مترجمان آن ( فارسى )

فتح اللّه شيرازى در طبّ و رياضى مهارت زياد داشت و در 962 ه . / 1554 م . متولّد شد . علوم نقلى را پيش شيخ عبد النّبى بن شيخ احمد گنگوهى خواند . در عهد اكبر شاه به قلّه‌هاى رفيع شهرت رسيد . در اوايل وقتى كه در دربار اكبر شاه حضور يافت ، اكبر شاه براى امتحان كردن او سه قاروره ( ادرار ) پيش او گذاشت . او با مهارت تمام هر سه را درست تشخيص داد و از ميان آنها يكى قارورهء انسان بود و ديگرى از گاو و سومى از الاغ . بر اثر اين كار اكبر شاه كمال طبّى او را بسيار ستود . ثروت و احترام و اعتمادى كه او نزد اكبر به دست آورد نصيب هيچ‌يك از طبيبان آن روزگار نشد . افراد خانوادهء سلطنتى نيز تحت معالجهء او قرار مىگرفتند . وقايع متعدّد معالجهء اكبر شاه در تاريخ‌ها ثبت شده است . شيخ فريد بهكرى در تذكرة الخوانين يك مورد معالجهء اكبر را ذكر كرده است . حكيم على در مرض موت اكبر نيز معالج او بود . در حقّ او مورّخان ستم عجيبى روا داشته‌اند ، نه تنها او را مسئول معالجهء نادرست و مرگ اكبر قلمداد كرده‌اند بلكه دربارهء استادش فتح اللّه شيرازى نيز نوشته‌اند كه او در اثر اشتباه حكيم على در معالجه به كام مرگ رفت . او در تب محرّقه ( تب شديد و سوزان ) به او هليم خورانده بود . حكيم على در 1002 ه . / 1593 م . در لاهور حوضى بسيار عجيب ساخته بود كه در وسط آن اتاقى بود كه درهاى باز داشت ، امّا آب نمىتوانست به درون آن برود و از اينجا معلوم مىشود كه او دربارهء فشار آب و باد تا چه حد استادى و مهارت داشته است . با وجود پيشرفت علوم امروز نيز انجام اين كار آسان نيست . اكبر شخصا براى ديدن آن حوض رفته بود . مير حيدر على از حوض حكيم على تاريخش را درآورده بود . حكيم على ، حوضى نظير آن در 1016 ه . / 1607 م . در آگره ساخته بود كه جهانگير به همراه مصاحبان خود به ديدن آن حوض رفته بود . حكيم على به سبب هوش و دانش خود به صدارت ايالت بيهار منصوب شده بود . در