اردكانى / ذوالفقارى / تركى / مهدى روزبهانى / اكبر روزبهانى

36

مرورى بر تاريخ و مبانى طب سنتى اسلام و ايران ( فارسى )

است كه به اعتقاد نويسنده‌ى آن ، مىتواند تمام نيازهاى طبيبان را يك جا بر طرف كند . اين كتاب از جهاتى داراى اهميت فراوان مىباشد : 1 - كتاب ذخيره ، نخستين كتاب مرجع در پزشكى بود كه پس از گذشت تقريبا يك قرن پس از تأليف مرجعى به نام " قانون " ابن سينا نگارش يافت . 2 - هرچند كتاب ذخيره بر پايه و اساس كتاب قانون ابن سينا نگاشته شده بود ، ولى به جهت ذكر نظرات و روش‌هاى رازى ، اهوازى و دانسته‌هاى خود جرجانى ، اثرى جامع‌تر و كامل‌تر نسبت به قانون بود . 3 - نگارش اين كتاب نه تنها گامى بزرگ در جهت احيا و حفظ كلمات و اصطلاحات زبان فارسى بود ، بلكه منبعى سرشار از اصطلاحات و اطلاعات پزشكى به زبان فارسى براى تأليفات پس از خود گرديد . با نگارش اين كتاب نه تنها استقلال علمى طب ايرانى را از مراكز مهم پزشكى بغداد ( كه توسط ابن سينا آغاز شده بود ) تكميل كرد ، بلكه آن را با استقلال فرهنگى نيز همراه نمود و زبان فارسى را جايگزين زبان عربى نمود . به همين دلايل اين كتاب در مدت كوتاهى پس از تحرير و حتى در زمان خود جرجانى از مشهورترين و پرخواننده‌ترين كتب در بين پزشكان بوده است . خفّى ( خف « 1 » ) علايى : اين كتاب بنا به خواهش " ايراسفهار ارسلان " وليعهد " ابو مظفر آستز خوارزمشاهى " نوشته شده و در اصل ، خلاصه‌اى از كتاب ذخيره‌ى خوارزمشاهى است كه در آن به طب عملى ، درمان‌هاى فورى و سفرى

--> ( 1 ) - خف : چكمه . خفّى علايى يعنى كتابى كه پادشاهان بتوانند آن را در چكمه خود جاى دهند و در هر شرايط ( مثلا جنگ و سفر ) از آن استفاده كنند .