ترشحات چشمى ، « 1 » خروج اسپرم ، « 2 » خيره ماندن چشم ، جمع شدن لب‌ها و كشيدگى بينى . « 3 » نشانه‌هاى مرگ در متون فقهى فقها نيز براى مرگ انسان ، نشانه‌هايى نام برده‌اند كه عبارتند از : 1 . فرورفتگى شقيقه ؛ 2 . كشيدگى بينى ؛ 3 . چروكيدگى پوست صورت ؛ 4 . رها شدن كف دست از ساعد ؛ 5 . شل شدن مچ پا ؛ 6 . بالا رفتن بيضه‌ها و كشيدگى پوست خارجى اطراف آن ؛ 7 . از ميان رفتن تأثيرپذيرى چشم از نورهاى خارجى ؛ 8 . از ميان رفتن تنفس ؛ 9 . از ميان رفتن نبض ؛ 10 . تورم شكم ؛ « 4 » 11 . زرد شدن رنگ پوست بدن . « 5 »

--> ( 1 ) همان شايان يادآورى است كه به علت فشار گاز حاصل از عفونت ميكروبى ، خونابه‌هاى موجود در اعضاى درونى ، از سوراخ‌هاى بينى ، دهان ، گوش‌ها ، مقعد ، مهبل و حتى كاسهء چشم‌ها خارج مىشود ؛ ر . ك : پزشكى قانونى ، ص 12 . ( 2 ) . كافى ، ج 3 ، ص 161 - 163 : عن أبى عبد اللّه عليه السّلام ، قال : « دخل عبد اللّه بن قيس الماصر على أبي جعفر عليه السّلام ، فقال : أخبرني عن الميّت لم يغسّل غسل الجنابة ؟ فقال أبو جعفر عليه السّلام : . . . فإذا خرجت الرّوح من البدن خرجت هذه النّطفة بعينها منه ، كائنا ما كان ، صغيرا أو كبيرا ، ذكرا أو انثى ، فلذلك يغسّل الميّت غسل الجنابة ، . . . » . مؤلف كتاب پزشكى قانونى در توضيح اين مطلب مىنويسد : سختى عضلات جنازه به علت فعل و انفعالات شيميايى در نسوج عضلانى پديد مىآيد . . . بايد دانست كه سختى نعشى توأم با شل شدن اسفنگترها ، گاهى موجب خروج جنين از رحم مادران باردار و يا ترشح منى به خارج مىگردد ( پزشكى قانونى ، ص 9 - 8 ) . ( 3 ) . كافى ، ج 3 ، ص 135 ، شمارهء 16 : قال عليه السّلام : اذا رأيت الميت قد شخص بصره و سالت عينه اليسرى و رشح جبينه و تقلصت شفتاه و انتشرت منخراه ، فأى شىء من ذلك ، فحسبك بها . ( 4 ) . از جمله نشانه‌هاى ديررس مرگ ، گنديدگى جسد است . گنديدگى جسد ، عبارت از فعل و انفعالاتى است كه در مواد آلى بدن تحت تأثير ميكروب‌ها انجام مىگيرد و نتيجهء آن ايجاد گازهاى متعفن و پتومايين‌ها و تغيير شكل جسد و شروع زوال آن است . . . به علت فشار گاز ناشى از عفونت ميكروبى ، تورم شديدى سراسر بدن را فرا گرفته . . . فشار بيش از حد گاز در شكم گاهى موجب تركيدن جدار شكم مىشود ( پزشكى قانونى ، ص 11 - 12 ) . ( 5 ) براى آگاهى بيشتر ، ر . ك : جامع المقاصد ، ج 1 ، ص 354 ( ط . ج ) ؛ رياض المسائل ، ج 2 ص 143 - 144 ( ط . ج ) ؛ ذخيرة المعاد ، ص 81 ؛ تذكرة الفقهاء ، ج 1 ، ص 37 - 38 ؛ كشف اللّثام ، ج 1 ، ص 107 ؛ مستند الشّيعه ، ج 1 ، ص 169 ؛ كشف الغطاء ، ص 145