دفتر تبليغات اسلامى شعبه خراسان

211

مسائل مستحدثه پزشكى ( فارسى )

مىشوند ؛ اما ممكن است كسانى از اهل علم در همين‌گونهء اخير از احاديث نيز نكته يا نكته‌هايى بيابند كه از ديدگاه آنان به چنين انتسابى اشاره داشته و از زاويه‌اى در مقام تشريع و ناظر به آن باشد . در چنين فرضى قطعا از ديدگاه اين كسان ، حديث يا احاديث داراى آن قراين نه در گونهء دوم ، بلكه در گونهء نخست و در يكى از گروه‌هاى شش‌گانه يا در گروهى جداگانه قرار خواهد گرفت ، آن‌گونه كه ما نيز به قراينى برخى احاديث را در آن گروه‌ها قرار داده بوديم . البته به هر روى خداوند خود به حقيقت امور آگاه است . اثبات تأثير اين‌گونه داروها و درمان‌ها احاديث گونهء دوم را حجت ندانستيم و گفتيم در مقام تشريع نيستند و بدين باب نظرى ندارند ؛ اما نبايد اين گروه از احاديث را به كلى وانهاد ، بلكه بايد مضمون آنان و آموزه‌هاى موجود در آنها بسان ديگر فرضيه‌ها و نظريه‌هايى كه در پزشكى و درمان يا بهداشت و همانند آن مطرح شده‌اند يا مىشوند و بلكه در رتبه‌اى بالاتر و گرامىتر از رتبهء اين نظريه‌ها و فرضيه‌ها ، مورد توجه قرار گيرند و به احتمالى از درستى نيز در آنها انديشيده شود ؛ چرا كه در اين احاديث نيز اين احتمال هست - هرچند اين احتمال ضعيف نيز باشد - كه روايت در وحى ريشه داشته و بر آن استوار باشد ، چونان كه در برخى از همين احاديث گونهء دوم واقعا حقايقى علمى وجود دارد كه نه فقط با تجربهء بشرى ناسازگار به نظر نمىرسد ، بلكه با آن هم‌سوى و بر آن پيش گام است . گونهء سفارش موجود در حديث دربارهء طاعون و برخورد با آن ، نمونه‌اى از حكمت نبوى است كه دانش طب نيز آن را كاملا تأييد مىكند . از همين روى ، ديدگاه نگارنده آن است كه آموزه‌هاى اين گروه از احاديث بر پايهء معيارها و روش‌ها و مبانى شناخته شده نزد متخصصان امر با تجربه و آزمايش سنجيده شود تا اگر كارآمدى آنها به اثبات برسد بر كرسى داورى و عمل نشانده شوند . در چنين صورتى البته همان تحليل و تجربه و آزمايش گواه حجيت درون‌مايهء