حفظ جان يا تندرستى و مداواى بيماران مسلمان و لو در آينده متوقّف بر آن باشد و تهيّهء مردهء غير مسلمان گرچه با خريد آن مقدور نيست ، در اين صورت تشريح ميّت مسلمان به قدر ضرورت جايز است . « 1 » در اين فتوا دامنهء ضرورت از حدّ حفظ فورى جان مسلمان - كه در فتواهاى گذشته وجود داشت - فراتر رفته و به مقدمهء آن يعنى آموزش پزشكى تا جايى كه حفظ جان مسلمان بر آن متوقّف شود ، گسترش يافته است . البته شرط تحقق اين ضرورت نيز همان عدم امكان دست‌يابى به جسد كافر - و لو با خريدن آن - است . آية اللّه مكارم شيرازى مىگويد : تشريح مردهء مسلمان براى اهداف طبّى به چند شرط جايز است : 1 . مقصود ، ياد گرفتن و تكميل اطلاعات طبّى براى نجات جان مسلمانان باشد و بدون تشريح اين مقصود حاصل نشود . 2 . به مردهء غير مسلمان دسترسى نباشد . 3 . به مقدار ضرورت و احتياج قناعت شود و اضافهء بر آن جايز نيست . با چنين شرايطى تشريح جايز ، بلكه واجب است . « 2 » و در جاى ديگر مىگويد : « در صورتى كه ضرورتى ايجاب كند كه كالبد شكافى شود ، مانند نجات جان متهم بىگناه و شناسايى قاتل و تعليماتى كه براى دانشجويان ضرورى است مانعى ندارد . » « 3 » ايشان در پاسخ به اين سؤال : با وجود امكان تهيهء جسد كافر از خارج چنان‌كه در بعضى از ممالك اسلامى عمل مىشود ، آيا واجب است مسئولان اقدام نمايند ؟ و با وجود امكان تهيه ، ضرورت جواز تشريح ميّت مسلمان پيدا مىشود يا خير ؟ مىگويد : « لازم است تا آنجا كه امكان دارد از جسدهاى ديگر استفاده شود . » « 4 »

--> ( 1 ) . جامع المسائل ، ج 1 ، ص 614 . ( 2 ) . مجموعهء استفتائات جديد ، ص 448 . ( 3 ) . همان ، ص 449 . ( 4 ) . همان ، ص 451 .