دفتر تبليغات اسلامى شعبه خراسان
172
مسائل مستحدثه پزشكى ( فارسى )
دينشناسى و شناخت احكام شريعت نيز خدمات ارجمندى ارائه كرد . به بركت انقلاب ، دين از حصار فعاليتهاى فردى به صحنهء جامعه و حاكميت اجتماعى آمد و قلمروهاى جديدى از مسائل و ضرورتها به روى اجتهاد و تفقّه گشوده شد كه در نهايت ، به غنا و شكوفايى و ژرفايى فقه و فقاهت انجاميد . از جمله زمينههايى كه پس از انقلاب اسلامى ، كاوش و تحقيق فقهى در آن ضرورت يافت ، موضوعات و مسائل پزشكى بود ؛ مسائلى نظير : سقط جنين ، جرّاحى ، كالبد شكافى ، پيوند اعضا ، جلوگيرى از باردارى و . . . . در هر حال از جمله موضوعاتى كه در سطح فتواها مطرح شده ، امّا مباحث زيربنايى و تحليلى آن هنوز دست نخورده باقى مانده ، تشريح يا كالبد شكافى است . اهمّيت و ضرورت اين عمل از جنبهء پزشكى بر كسى پوشيده نيست ، امّا با اين همه ، آنگونه كه بايد ، بدان پرداخته نشده و نظريات فقيهان هم از سطح فتوا فراتر نرفته است . در اين نوشتار با طرح مسئلهء كالبد شكافى و ارائهء ديدگاههاى فقيهان دربارهء ابعاد مختلف آن ، به پژوهش در دلايل و مبانى استدلالى نظريات مىپردازيم . به اميد آنكه پيش درآمدى براى بحثهاى عميقتر و همهجانبهتر تلقى گردد . تعريف و تاريخچهء تشريح تشريح ، در لغت به معناى قطعه - قطعه كردن يك چيز و جدا كردن بعضى از اجزاى آن از برخى ديگر است . اين مفهوم - چنانكه پيداست - عام و فراگير بوده و بر موارد متعدّد و مختلف تطبيق مىشود . امّا در اصطلاح ، عبارت است از تجزيه و تفكيك اعضا و اندامهاى جسد انسان يا حيوان ، براى بازشناسى پزشكى آن اعضا و جوارح يا كشف و دستيابى به راز آسيب و جنايتى كه بر آن وارد آمده است كه در فارسى از آن به كالبدشكافى تعبير مىشود . اين تعريف كه برگرفته از واقعيت عينى عمل است ، بر خلاف مفهوم لغوى واژه ، از سه جهت خصوصيت دارد :