محمد دريايى
647
دانشنامه طب اهل بيت ( ع ) ( فارسى )
و ماهيچهى قوى داشته باشد مىتواند فصد كند ، مخصوصا در سالهاى جوانى و ميانسالى و كسانى كه شيرينى و شراب بيشتر مىخورند و جوش و كورك در بدن دارند مىتوانند فصد كنند ، اما كودك تا چهارده سالگى به خاطر گرمى و رطوبت اندامها نمىتواند فصد كند . حال عمومى و شرايط سنّى چهارده سالگى را بايد نگريست . اگر صفراوى و لاغر و بسيار مرطوب باشد فصد نبايد كرد و پيران ( بالاتر از هفتاد سال ) را نيز نبايد فصد كرد . ولى عدهاى از پيشينيان پس از هفتاد سالگى را هم فصد نمودهاند كه نيرو پيدا كردهاند و اين عمل هر ساله انجام شده است . كسانى كه معده و جگر ضعيف دارند و غذا را به دشوارى هضم مىكنند و داراى طبعى ظريف و قوّت كم و خطر بيمارىهايى در سر دارند ، فصد در آن مضر است و در آنان كه رگهاى مرطوب و نرم دارند بايد احتياط كامل نمود . * علل لازم براى فصد و ميزان خون گرفتن تا حدى كه غش كند در برخى از بيمارىها كه اجازه نمىدهد مانند خنّاق ( ديفترى ، هر مرضى كه مانع رسيدن هوا به ريه شود ) و خوندماغ شديد « 1 » و برخى از انواع جنون و در تبهاى سوزنده و دردهاى سخت كه غلبه خون وجود دارد واجب است . در خون بيرون كردن تا آنجا كه غش پديد آيد و در اين امر در او بايد اطمينان كامل داشت ، و اگر نيرو ضعيف باشد غش منجر به مرگ مىشود . * چگونه در زمان فصد بايد قدرت بيمار را حفظ كرد و خون چه مقدار بايد گرفته شود . بايد به حال ، دل و نيروى بيمار اعتماد و تكيه نمود كه حال هريك را مىتوان از نبض درك نمود . در زمان فصد طبيب نبض را مىگيرد و هرگاه اثر ضعف در آن ديد رگ را مىبندد و رنگ آن به روشنى رسيد و قدرت نبض ( ضربان ) كاهش يافت گرفتن خون را قطع مىكنند .
--> ( 1 ) . در قديم حتى براى گلودرد ساده فصد مىنمودند كه جرج واشنگتن به واسطهى فصد شديد و خونريزى ( چند ليتر ) از دنيا رفت . در خونريزى از بينى از بادكش كنار ناف در همان سمت مىتوان استفاده كرد . از داروها چكاندن آبغوره هم موثر است .