« شكم‌پيچه ( كوليت يا مغص ) » شكم‌پيچه معمولا بيمارى روده باريك است و گاه به اعضاء ديگر مربوط مىشود . اين بيماران در هنگام اجابت مزاج در شكم احساس درد مىكنند و بدفعات زياد براى اجابت مزاج مىروند لكن مقدار دفع مدفوع كم است و مدفوع نرم و آبكى مىباشد و تخليه روده ناقص است . علل و اسباب شكم‌پيچه متعدد است و ما در اينجا چند نمونه را يادآور مىشويم : 1 - دل‌پيچه در اثر گير كردن مقدارى از مواد غذائى هضم نشده يا مواد دفعى دفع نشده در قسمتى از روده مىباشد و بيشتر مواقع اين مواد در فاصله روده كوچك و روده بزرگ در پشت دريچه ايلئوسكال متمركز و گير مىكند و اين عمل سبب مىشود وقتى كه حركات دودى روده به اين نقطه مىرسند چون مسير تقريبا نيمه مسدود است روده‌ها درد مىگيرند و مواد روان و آبكى از كنار ماده گير كرده عبور مىكنند و دفع مىشوند و مدفوع نرم و آبكى و گاه با بلغم توأم است و اين ماده دفع شده را عصارة ثفل محتبس مىنامند و تعداد دفعات دفع مدفوع زياد است امّا مقدار ماده دفع‌شده كم مىباشد متأسفانه اكثر مردم و گاه پزشكان اين ناراحتى را با اسهال اشتباه مىكنند و اگر به اين بيمار داروى قاطع اسهال داده شود بيمارى را تشديد و مزمن خواهد كرد امّا لازم است داروى ملينى تجويز شود كه مواد محتبس را از محل تجمع براند و شكم قدرى كار كند تا گير بر طرف و بهبودى حاصل گردد مانند دم‌كرده بارهنگ و روغن بادام شيرين و منضج‌هاى نرم‌كننده و برطرف‌كننده گير شكم . ضمنا مىتوان براى اين افراد از داروهاى زير مانند بسفايج ، لوفا ، تخم شنبليله ، ريشه شيرين‌بيان پوست گرفته بجوشانند مقدارى روغن كرچك اضافه كنند و براى بيمار تنقيه بريزند . اگر اين داروى تنقيه به محلى كه مواد محتبس گير كرده‌اند برسد گير روده را بر طرف و دل‌پيچه را مرتفع مىكند . 2 - اگر شكم‌پيچه در اثر اسپاسم يا گرفتگى قسمتى از روده باشد لازم است كه از داروهاى شل‌كننده عضلات استفاده شود و با خورانيدن مواد لعاب‌دار و روغن‌هاى گياهى مانند روغن بادام شيرين و غذاهاى روان و زود هضم و نرم‌كننده ترتيبى داده شود تا بتدريج عضلات ديواره روده دست از گرفتگى و انقباض بردارند . 3 - گاهى دل‌پيچه در اثر نفخ شديد داخل روده‌ها عارض مىشود كه علائم آن عبارتند از سروصداى شكم ( قراقر شكم ) كه در اثر گازهاى روده در داخل مايع محتويات روده بوجود مىآيد ، حركت و جابجا شدن درد بدون احساس سنگينى در روده‌ها و احساس راحتى و آرامش هنگام دفع گاز از بدن جهت مداواى اين افراد بايد از داروهاى