[ الف ] اسطوخودوس Lavandula . Stuechas شاه اسبرم روسى - ضرم گياهى است از تيره نعناع بوته‌اى و پرپشت و داراى ساقه‌هاى متعدد به ارتفاع 30 تا 60 سانتيمتر اين گياه در آسيا و اروپا و نواحى مديترانه‌اى و اكثر نواحى روى زمين در تپه‌هاى خشك دامنه‌هاى كم‌ارتفاع و سواحل درياها مىرويد و از ارتفاع هزار متر بالاتر ديده نمىشود . برگهاى آن باريك و دراز با لبه برگشته و پوشيده از كركهاى پنبه‌اى مىباشد و از كنار برگهاى آن ساقه‌هاى كوتاه برگدار خارج مىشود كه به برگها منظره برگهاى فراهم مىدهد گلهاى آن در نواحى گرم‌تر زمين در فروردين و نواحى سردتر در ماه خرداد ظاهر مىشود . رنگ گل معمولا ارغوانى بوده و داراى برگه‌هاى بنفش رنگ است و گلها منظره زيبائى دارند . تمام قسمتهاى اين گياه داراى بوى معطر و قوى است . اندام مورد استفاده آن برگها و سرشاخه‌هاى گلدار آن است . طبيعت آن گرم و خشك بوده و گياهى است لطيف‌كننده اعضاى بدن و مقوى اعصاب و مفرح روح و براى افرادى كه در امور جزئى زود عصبانى مىشوند بسيار مفيد است . در تنظيم كار سلولهاى مغز و رفع فضولات و رطوبت زيادى مغز مؤثر بوده و قواى مغزى و فكرى را تقويت مىنمايد و داروى خوبى است براى افرادى كه بفراموشى و كمى حافظه مبتلا شده‌اند ضمنا براى افراد داراى وسواس و ماليخوليا و تشنج و استرخاء نيز مفيد بوده و براى معالجه اين بيماريها تجويز مىشود افرادى كه بىجهت داراى يك حالت روحى همراه با غم و اندوه هستند با خوردن اين دارو غم و اندوه آنان كه ناشى از نوعى ناراحتى مغزى و روحى است زايل مىگردد و اگر عفونتى در بعضى از اندامهاى داخلى باشد در مداواى آن نيز مؤثر است . معمولا اسطوخودوس را پودر كرده و اين پودر را با شربت عسل مىخورند و يا