محمد سعيد جانب اللهى

96

پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )

يرقان در لرستان با شيوه‌هاى زير درمان مىكنند : 1 . خوردن چهار شيره كه مخلوطى است از شيرهء فلوس ، عناب ، شيرخشت و خاكشير . 2 . ماليدن توف « 1 » به بدن بيمار ( اسديان خرم‌آبادى و ديگران : 276 ) . در گيلان با برگ كلم بدون روغن قليه مىپزند و به بيمار يرقانى مىدهند ( پاينده : 259 ) . كردها : 1 . دم‌كردهء هميشه‌بهار ( همان : 168 ) . 2 . شيرهء اسفناج با شكر ( همان : 37 ) . 3 . برگ مو استفاده مىكنند ( صفىزاده : 180 ) . ( نيز - طب كودك ؛ درمان با منشأ حيوانى ) قند در بافق تاج خروس ، تخم شنبليله ( يك مثقال پودر آن را در يك ليوان آب ريخته صبح و شب نصف ليوان بخورند . ) و جوشاندهء برگ گردو درمان مناسبى است ( جانب اللهى ، 1384 : 121 ) . در ايرانشهر خارشتر را با كاكل ذرت مخلوط و دم مىكنند . آب گياه مذكور براى تنظيم خون مفيد است . شنبليله نيز مؤثر است ( جانب اللهى ، 1381 : 257 ) . در اصفهان براى درمان آن بيشتر عرق تجويز مىشود كه معمولا چند نوع عرق مثل عرق بومادران ، شاهتره ، پونه ، نعناع را باهم مخلوط مىكنند ( تحقيقات ميدانى مؤلف ) . در كنگان ( بوشهر ) برگ گياه اىعده « 2 » را مىكوبند ، آب روى آن مىريزند و از صافى مىگذرانند و به مريض مىدهند ( شمس الدينى و رستمى : 143 ) . از گياه ديگرى به نام سلمان « 3 » نيز با همين شيوه استفاده مىشود ( همان‌جا ) . 9 . دردهاى استخوان و مفاصل درد كتف در راور از ضماد گل عنبر كه جوشاندهء تغليظ شده تفالهء گل سرخ ، نبات زاج و ترياك است ، استفاده مىشود ( كرباسى راورى : 159 ) .

--> ( 1 ) . tuf نوعى پنير كشك‌مانند است . ( 2 ) . iada گياهى بوته‌دار با برگ‌هاى تلخ است كه در زمستان مىرويد . ( 3 ) . seleman