محمد سعيد جانب اللهى
89
پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )
در كرمان نيز براى درمان اين مرض از درمنهء تركى استفاده مىشود ( ستوده : 74 ) . كرمك در لرستان براى دفع كرمك از روشهاى زير استفاده مىكردند : 1 . ريختن چند قطره نفت در مقعد 2 . ريختن حناى خشك در مقعد 3 . گرفتن مقعد جلوى نور چراغ در شب 4 . استعمال كوبيده برگ شفتالو و حنا ( اسديان خرمآبادى و ديگران ، 1358 : 274 ) . كرم كدو در لرستان به طريق زير درمان مىكردند : 1 . خوردن ريشهء انار 2 . خوردن تخمهء كدو 3 . ميوهء گياهى به نام شووالاكوله « 1 » ( شلوار بر كول ) را با سوزنى مىتركانند و شيرهء آن را در ظرفى مىريزند و مىخورند ، اثر اين دارو آنچنان است كه پس از خوردن آن حالت اسهالى شديد ايجاد مىكند به طورى كه نمىتوان شلوار پوشيد . 4 . خوردن هلونه نيز مفيد است ( همان : 274 ) . در اصفهان گل زوفا و مغز تخمهء كدو مىخورند ( تحقيقات ميدانى مؤلف ) . در اردكان شيرهء كشيدهء تخمهء كدو را تجويز مىكنند ( طباطبايى : 700 ) . در گيلان : 1 . برنگ كابلى را مىكوبيدند و در آب آلبالو حل مىكردند و به بيمار مىخوراندند . 2 . جوانههاى تازهء درخت شمشاد را مىگرفتند و مىساييدند و آب آن را از صافى مىگذراندند و در حدود يك استكان از آن را به بيمار مىدادند ( چون آب برگ شمشاد سمى است ، برحسب سن مقدار معينى را به بيمار مىدادند ) . 3 . تخم كدو و مغز تخمه كدو ( خام ) را مىگرفتند و به مريض مىدادند ( پاينده : 263 ) . كردها : قارچ ، ريواس ، سير ، پامچال ، ورس ، اسفند ، سماق ، تخم خربزه ، خربق و كنگر بيابانى
--> ( 1 ) . s ? ow l kula گياهى است بوتهاى كه برگ آن مثل برگ درخت بيد است و ميوهاش به اندازهء زالزالك و به رنگ سبز است . اين بوته در مناطق سردسير مىرويد .